Германија остро му се спротивстави на претседателот на Европскиот совет Антонио Коста околу идниот буџет на Европската Унија, откако тој предложи новите европски приходи да бидат дел од решението за финансирање на растечките приоритети на Унијата.
Германскиот министер за Европа Гинтер Крихбаум оцени дека неодамнешните изјави на Коста биле „не многу корисни“ и побара поголем реализам во преговорите.
„Човек мора да се запраша дали господинот Коста досега целосно го изгубил допирот со реалноста“, рече Крихбаум пред состанокот на министрите за европски прашања во Брисел.
Тој предупреди дека националните буџети се под огромен притисок и дека „небото не е граница“ кога станува збор за европската потрошувачка. Неговите забелешки беа пренесени и од други европски медиуми.
Зад необично острата реторика стои многу поголема битка: кој ќе ја плати сметката за новите амбиции на ЕУ – земјите членки, компаниите и новите извори на европски приходи или постојните европски програми преку кратења.
Берлин бара кратење
Германија и дел од северните земји, кои во европскиот буџет уплаќаат повеќе отколку што директно добиваат назад, бараат значително намалување на предложениот буџет.
Нивниот став е дека воведувањето нови европски приходи не може да биде замена за намалување на расходите.
Коста предлага поинаква равенка.
Тој предупредува дека доколку ЕУ не обезбеди нови „сопствени приходи“, изборот ќе биде меѓу поголеми национални придонеси и намалување на европските програми.
По средбата со ирскиот премиер Михол Мартин на 17 септември, Коста рече дека договорот мора да воспостави рамнотежа меѓу три елементи: големината и распределбата на буџетот, националните придонеси и новите сопствени приходи.
Речиси две билиони евра на маса
Станува збор за буџетот на ЕУ за периодот 2028–2034, еден од најголемите политички и финансиски договори што европските лидери треба да го постигнат во следните месеци.
Европската комисија предложи нови извори што, заедно со приспособувањата на постојниот систем, би носеле дополнителни 58,2 милијарди евра годишно.
Меѓу предложените извори се дел од приходите од тргувањето со емисии, механизмот за јаглеродно приспособување на границите, акцизите за тутун, давачка поврзана со несобран електронски отпад и корпоративен извор наречен CORE за големите компании со годишен нето-промет од најмалку 100 милиони евра.
Но токму овие предлози ги делат земјите членки.
Коста: Или нови приходи или поголеми национални уплати
Коста во последниот месец посети 25 европски престолнини во обид да утврди каде постои простор за компромис.
Неговата порака е дека земјите членки истовремено бараат повеќе европски пари за одбрана, конкурентност и иновации, но не сакаат значително да ги зголемат националните уплати.
При посетата на Берлин на 9 септември, Коста и самиот призна дека ресурсите се ограничени.
Тој рече дека е потребен „реалистичен“ вкупен буџет и дека националните придонеси мора да останат на разумно ниво, но додаде дека токму затоа договорот за нови сопствени приходи ќе биде суштински дел од компромисот.
Две недели подоцна, Берлин јавно му порача дека неговата визија не е доволно реалистична.
Одбрана, земјоделство или конкурентност – каде да се крати?
Основниот проблем е што европските влади полесно се согласуваат дека буџетот треба да биде помал отколку околу тоа што конкретно треба да биде скратено.
ЕУ истовремено сака повеќе средства за одбрана и безбедност, конкурентност, индустрија, иновации и намалување на стратешката зависност.
Но земјоделството и кохезионата политика остануваат меѓу политички најчувствителните делови од буџетот.
Коста вели дека тие политики мора да останат столбови на европското финансирање, додека новата геополитичка реалност бара повеќе пари и за одбрана и конкурентност.
Тоа ја претвора буџетската расправа во политичка равенка без лесно решение: повеќе нови приоритети, ограничени национални буџети и силно противење на кратењето на традиционалните европски програми.
Министрите веќе ја отворија битката
Министрите за европски прашања на 22 септември во Брисел официјално разговараа и за расходните приоритети и за изворите на приходи на следниот повеќегодишен буџет.
Ирското претседателство сега треба да подготви ревидирана преговарачка рамка пред октомврискиот Европски совет.
По октомврискиот самит, Коста треба да преземе поголема улога во обидот да ги приближи позициите на лидерите.
Целта останува политички договор до крајот на 2026 година.
Тоа е потребно за во текот на 2027 година да бидат усвоени законските акти и новите европски програми да почнат без прекин на 1 јануари 2028 година. За конечниот договор за повеќегодишната финансиска рамка е потребна едногласност меѓу земјите членки и согласност од Европскиот парламент, додека одлуката за сопствените приходи исто така бара едногласност и национална ратификација.
Тоа му дава на Берлин значителна преговарачка тежина.
Но истовремено значи дека Германија и другите поборници за помал буџет ќе мора да покажат каде конкретно сакаат да се направат кратењата.
По посетата на 25 престолнини, Коста тврдеше дека компромисот мора да вклучи и нови приходи.
Одговорот од Берлин сега е јасен: пред да бара повеќе пари, ЕУ треба да ги намали амбициите или да најде заштеди.
Октомврискиот Европски совет треба да покаже која од овие две позиции има поголема поддршка меѓу 27-те членки.