Германија, Франција и уште најмалку шест земји членки на Европската Унија се противат на употребата на терминот „придружно членство“ за новиот формат на поблиски односи со Канада, иако меѓу владите нема суштински спор околу потребата од подлабока соработка со Отава.
Според шест дипломати вклучени во разговорите, цитирани од „Политико“, спорот е главно околу името, а не околу содржината на партнерството.
Прашањето се појави пред самитот ЕУ–Канада, што треба да се одржи во Монтреал на 29 и 30 октомври, каде двете страни планираат да усогласат нова декларација за подлабока соработка.
Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен првпат ја спомена можноста Канада да стане „придружна членка“ на ЕУ во говорот за состојбата на Унијата пред пет недели.
Идејата, според дипломатите, изненадила и дел од европските престолнини и канадската страна.
Берлин најсилно бара промена на терминот
Германија најсилно притиска терминот „придружно членство“ да биде отстранет од нацрт-декларацијата, а резерви имаат и Франција, Италија и Белгија.
Главниот аргумент е дека ЕУ прво треба да дефинира што точно би значел таквиот статус, а потоа да му даде име.
„Го ставивме возот пред локомотивата“, рече еден европски дипломат, оценувајќи дека Унијата најавила нов политички концепт пред да утврди што конкретно подразбира.
Претседателот на Комитетот за трговија во Европскиот парламент Бернд Ланге, исто така, рече дека би го избегнувал терминот „придружно членство“, бидејќи може да создаде забуна со постојните договори за асоцијација.
Канада не би била членка на ЕУ
Идејата не предвидува Канада да стане формална членка на Унијата.
Основачките договори на ЕУ го ограничуваат членството на европски држави, а Канада не бара модел сличен на оној на Европската економска област, ниту целосен пристап до четирите слободи на единствениот пазар.
Целта, според дипломатите, е прво да се утврдат практични области за соработка, а потоа да се одлучи дали се потребни нови договори или посебни формални преговори.
Шест области на подлабока соработка
По самитот треба да започне работа во шест приоритетни области.
Напредокот би се оценувал по шест месеци, а поголема ревизија би следела една година подоцна, на следниот самит ЕУ–Канада.
Меѓу можните критериуми се полноправно учество на Канада во „Хоризонт Европа“ и „Еразмус“, развој на подморски кабли со ЕУ, заедничко складирање критични суровини и поголема соработка околу пензиски фондови и инвестиции.
Ако соработката напредува доволно, Канада би можела да стане првиот партнер на ЕУ со ваков посебен статус, според еден од дипломатите.
Притисок од САД, Кина и Русија
Идејата за поблиски односи доаѓа во време кога и Канада и ЕУ се обидуваат да ја намалат зависноста од САД и да изградат пошироки економски и безбедносни партнерства.
Канада долго време е силно врзана за американскиот пазар, но царините и политичкиот притисок од Вашингтон ја зголемија потребата од диверзификација.
За ЕУ, пак, поблиската соработка со Канада е дел од пошироката стратегија за зајакнување на односите со партнери во услови на поголем притисок од САД, Кина и Русија.
Спор и околу нуклеарната енергија
Нацрт-декларацијата сè уште не е усогласена.
Австрија се противи на спомнување подлабока соработка во областа на нуклеарната енергија, додека Франција, Романија, Словачка и други земји ја поддржуваат.
Амбасадорите на ЕУ треба повторно да разговараат за текстот во понеделник.