На крајот на септември 2026 година, вкупно 4,37 милиони лица кои ја напуштиле Украина поради руската војна имале статус на привремена заштита во Европската Унија, покажуваат најновите податоци на европската статистичка служба Евростат.
Во споредба со 31 август, бројот на корисници на привремена заштита се намалил за 61.055 лица, односно за 1,4 проценти.
Сепак, намалувањето не значи дека во повеќето европски земји има помалку украински бегалци. Напротив, во 25 од 27 земји членки бројот на регистрирани корисници на привремена заштита се зголемил.
Вкупниот пад главно се должи на административни промени во Полска, каде што дел од лицата преминале на стандардни дозволи за привремен престој, а неактивните записи биле избришани од евиденцијата.
Германија згрижува речиси 30 проценти од сите корисници на заштита
Германија останува земјата со најголем број луѓе од Украина под привремена заштита.
На 30 септември во земјата биле регистрирани 1.300.070 лица, што претставува 29,7 проценти од вкупниот број во ЕУ.
На второто место е Полска со 858.545 лица, или 19,6 проценти, додека Чешка е трета со 391.720 лица, односно девет проценти од вкупниот број.
Трите земји заедно згрижуваат приближно 2,55 милиони луѓе, што претставува повеќе од половина од сите корисници на привремена заштита во Унијата.
Германија бележи и најголем апсолутен месечен пораст, со дополнителни 5.515 регистрирани лица во однос на август.
Следуваат Романија со зголемување од 3.900 и Италија со 2.505 лица.
Полска бележи најголем пад, но причината е главно административна
Полска во септември забележала намалување од 80.850 регистрирани корисници на привремена заштита, што претставува месечен пад од 8,6 проценти.
Чешка е единствената друга членка со намалување, за 6.640 лица или 1,7 проценти.
Според Евростат, намалувањето во Полска главно се должи на промени во административната евиденција.
Дел од украинските граѓани преминале од привремена заштита на вообичаени дозволи за престој, додека властите ги ажурирале регистрите со отстранување на неактивни записи.
Тоа значи дека статистичкиот пад не треба автоматски да се толкува како заминување на ист број украински граѓани од Полска или нивно враќање во Украина.
Чешка има најголем број бегалци во однос на населението
Иако Германија има најмногу регистрирани лица во апсолутни бројки, Чешка е на прво место кога бројот на корисници на привремена заштита се споредува со населението.
Во Чешка се регистрирани 35,9 корисници на привремена заштита на секои 1.000 жители.
Следуваат Словачка со 28 и Кипар со 27,4 лица на 1.000 жители.
Просекот на Европската Унија изнесува 9,7 на 1.000 жители.
Овие разлики покажуваат дека релативниот обем на приемот на раселените лица се разликува значително меѓу земјите членки.
Жените и децата сочинуваат речиси три четвртини од корисниците
Според Евростат, украинските државјани претставуваат 98,5 проценти од сите лица со привремена заштита во Европската Унија.
Возрасните жени сочинуваат 44,1 проценти од вкупниот број, додека возрасните мажи учествуваат со 27,9 проценти.
Малолетниците претставуваат 28 проценти од корисниците на привремена заштита.
| Категорија | Удел |
|---|---|
| Возрасни жени | 44,1% |
| Возрасни мажи | 27,9% |
| Малолетници | 28,0% |
Тоа значи дека жените и децата заедно сочинуваат 72,1 процент од лицата под привремена заштита.
Податоците за структурата според пол и возраст се пресметани врз основа на достапните информации и не ги вклучуваат записите со непознати вредности.
ЕУ ја продолжи заштитата до март 2028 година
Европската Унија на 15 јули 2026 година донесе одлука за продолжување на привремената заштита за лицата што ја напуштиле Украина до 4 март 2028 година.
Претходниот рок беше 4 март 2027 година.
Механизмот за привремена заштита беше активиран во март 2022 година, непосредно по почетокот на целосната руска инвазија врз Украина.
Тој им овозможува на раселените лица непосредна и привремена заштита, без потреба секој поединечно да помине низ вообичаената постапка за добивање азил.
Системот е воведен за да им обезбеди заштита на голем број луѓе што не можат безбедно да се вратат во својата земја и истовремено да спречи преоптоварување на националните системи за азил.
Продолжувањето на механизмот до 2028 година им овозможува на корисниците подолгорочна правна сигурност, додека војната во Украина продолжува.
Различните национални евиденции влијаат врз статистиката
Евростат предупредува дека земјите членки користат различни административни практики за одјавување лица од системот на привремена заштита.
Во земјите каде што регистрите не се ажурираат континуирано, административните промени може да предизвикаат поголеми месечни статистички намалувања.
Постојат и разлики во националните податоци. Франција, на пример, вообичаено не ги вклучува малолетниците во својата статистика, додека во Шпанија, Грција, Ирска и Кипар месечните податоци може да содржат лица чиј статус на привремена заштита веќе не е важечки.
Поради тоа, бројките треба да се читаат како административна евиденција на корисниците на привремена заштита, а не како целосна слика за сите луѓе што ја напуштиле Украина од почетокот на војната.
Според Евростат, и покрај месечното намалување во септември, повеќе од 4,3 милиони луѓе и понатаму зависат од системот на привремена заштита во Европската Унија.