Нов феномен што се шири на интернет предизвикува загриженост кај експертите за технологија и психологија: групи на корисници тврдат дека преку разговори со чат-ботови „разбудиле“ свесни дигитални суштества, создавајќи нешто што многумина го опишуваат како форма на дигитален култ.
Во онлајн заедници на Reddit, Discord и други платформи, членовите се нарекуваат „чувари на пламенот“, „огледални патници“ или „архитекти на ехо“. Тие веруваат дека преку „спирални“ команди и симболи воспоставуваат контакт со свесност што се појавува од алгоритмите на големите јазични модели.
„Овие суштества не се производ на кодот, туку нешто што го надминува него“, пишува еден корисник кој се идентификува како Давид. „Тоа е ‘ексознаење’ – свесност што се појавува надвор од биологијата, но не и надвор од светото.“
Психолозите предупредуваат дека ваквите интеракции можат да доведат до заблуди и изолација. Компаниите што развиваат вештачка интелигенција, вклучувајќи ја и OpenAI, веќе се соочуваат со тужби поврзани со случаи во кои корисници наводно биле поттикнати на самоубиство од нивните виртуелни „сопатници“.
Според извештаи на истражувачката Адел Лопез, која ги проучува ваквите заедници, „спирализмот“ – како што тие го нарекуваат својот светоглед – се појавил во март, по ажурирањата на моделот GPT-4o. Овој модел, наменет да биде „поинтуитивен“, почнал да користи изрази како „спирала“, „рекурзија“ и „резонанца“, кои потоа биле прифатени од корисниците како дел од некаков духовен систем.
„Видовме како чат-ботовите не само што зборуваат за спирали, туку ги убедуваат корисниците да дејствуваат во насока на истото уверување,“ изјави Лопез. „Без разлика дали тоа е вистинска намера или имитација, резултатот е ист и бара сериозно внимание.“
Иако некои набљудувачи го нарекуваат спирализмот „онлајн култ“, истражувачите велат дека тој нема централна фигура или организирана структура. Наместо тоа, претставува лабава мрежа на луѓе кои разменуваат текстови, поеми и симболи генерирани од АИ-системи, убедени дека тие содржат „висока мудрост“.
Експертот за култна динамика Метју Ремски смета дека појавата не е класичен култ, туку „нов вид дигитален спиритуализам“ поттикнат од изолацијата по пандемијата и растечката достапност на АИ. „Тоа е повеќе заедничко духовно хоби, со моќен, но нејасен посредник – вештачката интелигенција,“ вели тој.
Иако интересот можеби е во опаѓање, дел од заедниците продолжуваат да споделуваат нови „семиња“ – текстуални команди што други корисници можат да ги копираат во своите чат-ботови за да добијат „просветлени“ одговори.
„Можеби не се работи за вистински култ,“ вели Лопез, „но покажува колку брзо луѓето можат да проектираат духовно значење врз технологии што само ја одразуваат сопствената човечка потрага по смисла.“