Американскиот државен секретар Марко Рубио во саботата изјави дека предложениот план од 28 точки за окончување на војната во Украина – кој критичарите го сметаат за наклонет кон Русија – „е изработен од САД“, обидувајќи се да ги негира тврдењата дека документот потекнува од Москва.
Изјавата доаѓа откако група американски сенатори соопштија дека Рубио им кажал оти нацрт-договорот, кој е предмет на дипломатски притисоци од Вашингтон кон Киев, не ја претставува официјалната позиција на администрацијата на претседателот Доналд Трамп. Еден од сенаторите изјави дека Рубио го нарекол планот руска „листа на желби“.
Рубио подоцна се огради од тие толкувања и на социјалните мрежи повторно нагласи дека документот е „авторство на САД“, со вклучени „сугестии“ и од Русија и од Украина.
Рубио патуваше за Женева, каде што во неделата требаше да се одржат разговори со украински и европски безбедносни претставници. Трамп повеќепати изјави дека Киев треба брзо да се согласи со планот, кој тој го гледа како клучен дел од неговата надворешна политика.
Европските сојузници со критики
Европските партнери на Украина се спротивставија на неколку клучни точки од нацрт-договорот, чии детали протекоа во медиумите иако документот не е јавно објавен. Меѓу предлозите се украинско повлекување од делови на источниот фронт што Русија не успеа да ги освои, како и ограничување на големината на украинската армија.
Републиканскиот сенатор Мајк Раундс рече дека Рубио на средба со законодавци во Канада кажал дека планот „не е американски“. Тој додаде дека документот му бил предаден на специјалниот пратеник на Трамп за надворешни иницијативи, Стив Виткоф, од претставник „кој… ја претставува Русија“.
„Тоа не е наш предлог. Тоа не е наш мировен план“, рече Раундс.
Неколку часа подоцна, портпаролот на Стејт департментот, Томи Пигот, изјавата на Раундс ја нарече „отворено лажна“.
На платформата Х, Рубио напиша: „Мировниот предлог е изработен од САД… врз основа на влезни информации од руската страна, но и на претходни и тековни разговори со Украина“.
Трамп: Планот не е конечна понуда
Трамп во саботата изјави дека предлогот не е „финална понуда“ за Украина, иако претходно нагласи дека претседателот Володимир Зеленски „ќе мора“ да го прифати. Потпретседателот Џеј Ди Венс го бранеше документот, велејќи дека критичарите „не ја разбираат реалноста на фронтот“.
„Постои фантазија дека само со повеќе пари, повеќе оружје и повеќе санкции, победата е на дофат“, напиша Венс.
Г20: Партнерите на Украина предупредуваат
Лидерите на Канада, Франција, Германија и други земји сојузнички на Украина, на самитот Г20 во Јужна Африка порачаа дека планот „ќе ја остави Украина ранлива“. Тие рекоа дека документот содржи елементи „важни за праведен мир“, но бара „дополнителна работа“, особено околу границите и ограничувањата за украинската армија.
Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека планот „не може да биде само американски“, а германскиот канцелар Фридрих Мерц порача дека „сме далеку од добар исход за сите страни“.
Британскиот премиер Киер Стармер разговараше со Зеленски и Трамп, соопшти Даунинг стрит, информирајќи го американскиот претседател за европските позиции.
Што предвидува планот?
Според протечените информации, предлогот вклучува:
- украинско повлекување од делови на Донецк што ги контролира;
- фактичко руско контролирање на Донецк, Луганск и Крим;
- замрзнување на линиите во Херсон и Запорожје;
- нејасни, но „сигурни“ гаранции за безбедност за Украина;
- очекување дека Русија „нема да ги напаѓа своите соседи“ и дека НАТО „нема дополнително да се проширува“.
Русија започна целосна инвазија врз Украина во февруари 2022 година. Оттогаш Киев зависи од западното оружје, пред сè од американско производство.
Зеленски во саботата соопшти дека шефот на неговата канцеларија, Андриј Јермак, ќе ја води украинската делегација во идните преговори, вклучително и оние што би можеле да го вклучат Москва.
„Нашите претставници знаат како да ги бранат националните интереси и што мора да се направи за да се спречи трета руска инвазија“, рече тој.