Шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, предупреди дека претстојните разговори меѓу рускиот претседател Владимир Путин и специјалниот пратеник на САД, Стив Виткоф, може да доведат до дополнителен притисок врз Украина да направи отстапки во мировниот процес.
Виткоф – бизнисмен кој стана пратеник и кој неодамна беше критикуван за советување руски функционери како да ја придобијат довербата на Доналд Трамп – пристигнува во Москва по викенд преговори со украинската страна, речиси четири години по руската инвазија.
„Стравувам дека целиот притисок ќе биде насочен кон жртвата – Украина – која ќе биде принудена да прави отстапки,“ изјави Калас. „Не смееме да го изгубиме од вид фактот дека Русија ја започна и ја продолжува оваа војна, секојдневно таргетирајќи цивили и инфраструктура.“
Европските лидери изразија загриженост поради американски мировен план што протече минатиот месец, кој во првична верзија ѝ доделуваше на Русија територии во источна Украина што сè уште не ги контролира, како и ограничувања за украинската армија и откажување од членството во НАТО. Иако планот е ревидиран, европските сојузници стравуваат од модел што би легитимирал промена на граници со сила и би ги оставил неказнети воените злосторства.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој е во дипломатска офанзива во Европа, изјави во Париз дека Русија не смее да биде наградена за агресијата. „Мора да се осигураме дека Москва нема да добие ништо што би можела да го сфати како награда,“ рече тој по средбата со францускиот претседател Емануел Макрон.
Зеленски имаше телефонски разговори и со британскиот премиер Кир Стармер и германскиот канцелар Фридрих Мерц. Со Макрон разговарал „часови“, фокусирајќи се на мировните преговори и безбедносните гаранции. Од Париз, двајцата лидери разговараа и со Виткоф и украинскиот главен преговарач Рустем Умеров.
Макрон предупреди дека само Украина може да реши за сопствените територии, а Европа мора да присуствува на преговарачката маса за да обезбеди долгорочни гаранции.
Германскиот канцелар Мерц порача дека „не смее да има диктиран мир“ и дека ниту една одлука не смее да биде донесена без Украина и без Европејците.
Калас истакна дека преговорите влегуваат во „клучна недела“ и дека дозволување руска промена на граници со сила би создало опасен глобален преседан. Таа ги опиша викенд разговорите меѓу САД и Украина во Флорида како „тешки, но продуктивни“.
Зеленски рече дека во американско-украинските преговори остануваат „тешки прашања“ и дека планот сè уште не е финализиран.
Виткоф се очекува во Москва да пристигне со зетот на Трамп, Џеред Кушнер, кој учествуваше во претходните мировни договори за Газа. Портпаролот на Кремљ не прецизираше дали Кушнер ќе се сретне со Путин.
Американскиот државен секретар Марко Рубио по разговорите во Флорида изјави дека постои „опрезен оптимизам“ за напредок, но додаде дека „се потребни дополнителни разговори“ и дека Русија ќе мора да биде дел од договорот.
Зеленски се соочува со внатрешен притисок по оставката на неговиот шеф на кабинет Андриј Јермак, кој поднесе оставка поради проширена антикорупциска истрага – најсериозниот скандал во неговиот мандат.
Украинскиот министер за одбрана Денис Шмихал беше во Брисел, барајќи дополнителна поддршка, особено во системи за противвоздушна одбрана. Тој ја поздрави одлуката на Холандија да обезбеди дополнителни 250 милиони евра за набавка на оружје и муниција за Украина.
Истовремено, анализа на Институтот за проучување на војната (ISW) покажува дека Русија во ноември остварила најголеми територијални придобивки во изминатата година – 701 квадратен километар, што е втор најголем месечен напредок од ноември 2024 година.