Американскиот пазар на труд влезе во продолжен период на стагнација, при што вработувањето продолжува, но со една од најслабите динамики во изминатите две децении, покажуваат најновите податоци и проценки на економистите.
Иако работодавачите сè уште отвораат нови работни места, растот на вработеноста останува ограничен. Во ноември продолжи моделот „ниско вработување, ниски отпуштања“, додека стапката на невработеност се зголеми делумно поради тоа што повеќе луѓе активно бараат работа, но не успеваат да ја најдат. Долгорочната невработеност порасна, бројот на обесхрабрени работници се зголеми, а економските нееднаквости се продлабочија.
„Вработувањето не е замрзнато, но е на пауза; а оние што имаат работа се држат за неа со сите сили“, изјави Дан Норт, главен економист за Северна Америка во Allianz Trade. „Тоа е пазар на труд кој очигледно стагнира.“
Инерција, не колапс
Економијата на САД и натаму расте со солидно темпо, а продуктивноста не покажува остар пад. Просечниот месечен пораст на вработеноста изнесува околу 55.000 работни места – ниво што, според економистите, ја одразува „сеопфатната неизвесност“ поврзана со промените во трговската и имиграциската политика.
Дополнителен фактор е демографијата. Понудата на работна сила се намалува поради пензионирањето на генерацијата „бејби-бумери“, додека имиграцијата е ограничена, вели Џо Брусуелас, главен економист во RSM US. Во исто време, се смени и т.н. праг на одржливо вработување – економијата денес има потреба од помал број нови работни места за да остане стабилна.
„Проценувам дека се потребни околу 50.000 нови вработувања месечно за условите на пазарот на труд да останат стабилни“, рече Брусуелас, додавајќи дека економскиот раст од околу 2% и умерената инфлација би можеле да продолжат подолг период.
Сепак, таканаречената „К-економија“ значи дека придобивките од растот нема да бидат рамномерно распределени, при што побогатите домаќинства ќе поминат подобро од посиромашните.
Ризици од понатамошно слабеење
Еден од најголемите непознати фактори останува вештачката интелигенција и нејзиното потенцијално влијание врз вработувањето. Во краток рок, неизвесноста околу новата технологија ги прави компаниите повнимателни при вработување, наведуваат економисти.
„Долгорочните ефекти врз замената на работните места и динамиката на платите сè уште се отворено прашање“, оцени Сима Шах од Principal Asset Management.
Заедно со построгата имиграциска политика и пошироката политичка неизвесност, ВИ останува пречка за побрз раст на вработувањето. Некои економисти предупредуваат дека излезот од оваа фаза може да дојде дури по економско забавување или рецесија.
Можна повторна забрзаност
Други, пак, гледаат простор за постепено закрепнување. Намалувањето на каматните стапки од страна на Федералните резерви би можело со задоцнување од неколку квартали да почне да дава ефект, велат аналитичарите, заедно со евентуални политички промени што би ја намалиле неизвесноста кај бизнисите.
„Пазарот на труд во САД е како голем брод – потребно е време за да се смени насоката“, рече Кори Стахле од Indeed Hiring Lab.
Дотогаш, економистите очекуваат американскиот пазар на труд да остане заглавен во состојба на бавен раст, со ограничени можности за оние на пониските скалила на економската скала.