Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен денеска повика на забрзување на „европската независност“ во економијата, енергијата и безбедноста, предупредувајќи дека геополитичките потреси претставуваат трајна промена и дека Европа мора соодветно да се прилагоди.
Обраќајќи се на Светскиот економски форум во Давос, фон дер Лајен изјави дека светот станал „пофрагментиран и поконфликтен од кога било“, но дека токму тие промени претставуваат можност Европа да ги намали своите стратешки зависности и да ја зајакне сопствената економска и политичка моќ.
„Ако оваа промена е трајна, тогаш и Европа мора трајно да се промени. Време е да ја искористиме оваа можност и да изградиме нова, независна Европа“, рече таа.
Фон дер Лајен наведе дека Европската унија веќе презела брзи чекори во области како енергијата, суровините, одбраната и дигитализацијата, но нагласи дека успехот ќе зависи од признавањето дека старите модели нема да се вратат.
Како клучен пример за новата стратегија, таа го истакна трговскиот договор меѓу ЕУ и Меркосур, потпишан по 25 години преговори, со кој се создава најголемата зона на слободна трговија во светот, што опфаќа над 700 милиони луѓе и повеќе од 20% од глобалниот БДП.
„Избираме фер трговија наместо тарифи, партнерство наместо изолација и одржливост наместо експлоатација“, рече фон дер Лајен, додавајќи дека ЕУ работи и на нови трговски договори со Индија, Австралија и низа азиски и блискоисточни земји.
Таа најави и нов пристап за внатрешниот пазар, вклучувајќи создавање на таканаречен „EU Inc.“, унифицирана европска корпоративна рамка која ќе овозможи компаниите да се регистрираат и да работат низ целата Унија под исти правила, со цел полесен пристап до капитал и поголема конкурентност со САД и Кина.
Фон дер Лајен истакна дека изградбата на интегриран и достапен енергетски пазар е трет клучен приоритет, нагласувајќи дека Европа мора да инвестира во сопствени извори – нуклеарна енергија и обновливи извори – за да ги намали цените и зависностите.
Во делот за безбедноста, таа рече дека Европа драматично ги зголемила инвестициите во одбраната, со планирани до 800 милијарди евра до 2030 година, оценувајќи дека економијата и националната безбедност се „поповрзани од кога било“.
Осврнувајќи се на војната во Украина, фон дер Лајен изјави дека Русија „не покажува знаци на каење или подготвеност за мир“ и најави дека ЕУ ќе ѝ обезбеди на Украина заем од 90 милијарди евра за 2026 и 2027 година.
„Украина мора да оди на преговарачката маса од позиција на сила“, рече таа, додавајќи дека ЕУ останува цврсто посветена на безбедноста и европската иднина на Украина и дека руските државни средства ќе останат трајно замрзнати.
Фон дер Лајен зборуваше и за Арктикот, нагласувајќи дека безбедноста во регионот може да се обезбеди само преку соработка со САД и сојузниците, и најави нов пакет европски инвестиции за Гренланд, при што ја истакна поддршката за суверенитетот на Данска и Гренланд.
„Европа мора да се прилагоди на новата безбедносна архитектура“, рече таа, најавувајќи дека ЕУ подготвува сопствена стратегија за безбедност, која треба да биде објавена подоцна оваа година.
Говорот го заврши со порака дека светот трајно се променил и дека Европа мора да се менува со него – од економијата и одбраната до демократијата и глобалните партнерства.