Големи редици пред бензинските пумпи во Тетово, Струга и други градови беа забележани за време на викендот, откако зголемената побарувачка доведе до краткотраен недостиг на дизел на дел од пумпите. Според сведоштва на граѓани, дизел горивото на некои бензински станици се потрошило уште во неделата напладне, по што многумина талкале низ градовите барајќи гориво дури и на помалите бензински пумпи.
Некои граѓани велат дека ваква неизвесност не почувствувале ниту за време на пандемијата, кога пазарите и снабдувањето беа под силен притисок.
Скокот на глобалните цени на нафтата над 100 долари за барел, поттикнат од ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, претставува нов тест за економијата на Северна Македонија, додека властите уверуваат дека снабдувањето со гориво во земјата останува стабилно.
Цената на суровата нафта од типот Брент надмина 100 долари за барел за првпат по повеќе од три години, достигнувајќи 101,19 долари, што е за 9,2% повеќе во однос на затворањето на берзите во петокот. Американската сорта West Texas Intermediate (WTI) се тргува за 107,06 долари за барел, или 16,2% повеќе од минатата недела.
Растот на цените следуваше откако израелската армија во текот на викендот изврши напади врз ирански нафтени складишта и терминал за претовар. Иран извезува околу 1,6 милиони барели нафта дневно, главно во Кина, која би можела да побара алтернативни извори доколку иранскиот извоз биде прекинат, што дополнително може да ги зголеми цените на светските пазари.
И покрај тензиите, властите во Северна Македонија велат дека резервите на нафтени деривати се стабилни.
Државниот пазарен инспекторат соопшти дека во последните три дена спровел повеќе од 270 инспекциски надзори на бензински пумпи низ земјата. Кај околу дваесетина пумпи бил регистриран краткотраен недостиг на гориво кој траел од еден до два часа, додека се дополнат резервоарите.
Според институциите, причината е нагло зголемената побарувачка, која во одредени моменти била и до четири пати поголема од вообичаеното.
Премиерот Христијан Мицкоски изјави дека владата ќе се обиде да ги задржи цените на енергенсите пониски од оние во соседните земји.
„Енергетските пазари се чувствителни, динамични и се менуваат од час во час. Економиите се под жесток притисок и стабилноста на многу држави е на тест“, рече Мицкоски.
Тој додаде дека целта на владата е граѓаните во Северна Македонија да плаќаат најниски цени за енергенсите во регионот, иако, како што рече, реалноста укажува дека одредено поскапување е неизбежно.
Властите посочуваат дека дополнителна стабилност на снабдувањето обезбедува и продуктоводот од Солун до Скопје, кој повторно функционира. Системот, долг околу 213,5 километри, првично бил пуштен во употреба во 2002 година за транспорт на сурова нафта, а по 2013 година бил прилагоден за транспорт на дизел гориво.
Министерот за економија и труд Бесар Дурмиши изјави дека владата внимателно ги следи глобалните случувања и е подготвена да реагира доколку кризата се продлабочи.
„Ако конфликтот биде краткотраен, ситуацијата може да се стабилизира. Ако потрае, ќе има економски последици, но Владата е подготвена да реагира – со ограничување на трговските маржи или, доколку е потребно, со замрзнување на цените на основните прехранбени производи“, изјави Дурмиши за емисијата „Бизнис 21“.