Европската Унија сè посериозно ја разгледува сопствената клаузула за заемна одбрана, позната како член 42.7, во услови на растечки сомнежи околу американската посветеност кон НАТО под претседателот Доналд Трамп.
Клаузулата предвидува дека ако земја членка на ЕУ биде нападната, другите членки имаат обврска да ѝ помогнат „со сите средства што им се на располагање“. Децении наназад таа беше во сенка на членот 5 на НАТО, кој предвидува дека напад врз една членка се смета за напад врз сите.
Но, изјавите на Трамп за можноста САД да се повлечат од НАТО, неговите закани кон Гренланд и нападите врз Иран без консултација со европските сојузници ја засилија загриженоста во Европа дека американскиот безбедносен чадор повеќе не е сигурен како порано.
Европските лидери на самитот во Кипар се согласија Европската комисија да подготви план за тоа како Унијата би реагирала доколку членот 42.7 биде активиран. Се подготвува и прирачник за практична примена на клаузулата.
Притисокот за операционализација на оваа одредба доаѓа и по инцидентите со дронови насочени кон Кипар, една од ретките членки на ЕУ што не е дел од НАТО.
Франција е единствената земја што досега формално го активирала членот 42.7, по терористичките напади во 2015 година, кога повеќе членки на ЕУ ѝ обезбедија воена, разузнавачка и полициска поддршка.
Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека клаузулата мора да стане „повеќе од зборови“, особено откако сомнежите за членот 5 на НАТО биле отворени не од Европа, туку од американскиот претседател.
Во Брисел се разгледуваат три сценарија: напад врз земја членка на ЕУ што не е во НАТО, напад врз земја што е членка и на ЕУ и на НАТО, како и хибриден напад што не би бил јасно покриен со НАТО.
Шефицата на европската дипломатија Каја Калас оцени дека членот 42.7 и членот 5 на НАТО се комплементарни, но нагласи дека ЕУ мора брзо да утврди кој што прави, во какви ситуации и како ќе се координира реакцијата.
Европските земји веќе ги зголемуваат трошоците за одбрана, но аналитичарите предупредуваат дека проблемот не е само во набавката на оружје, туку и во политичкото и военото лидерство – кој ќе одлучува, кој ќе командува и кој ќе го преземе ризикот.
Дебатата за членот 42.7 ја покажува новата реалност за Европа: континентот мора да се подготви за можноста американската поддршка да биде ограничена, одложена или политички блокирана.