Наместо да стане дел од реформите што Европската унија ги очекува од Северна Македонија, новиот Изборен законик се претвори во централна политичка пресметка меѓу власта и опозицијата, при што главната точка на спор останува моделот за гласање на дијаспората.
На помалку од една недела пред истекот на дополнителниот рок за исполнување на реформската агенда, шансите за политички договор изгледаат минимални.
Владејачката ВМРО-ДПМНЕ денеска ја засили реториката, обвинувајќи ги СДСМ, Левица и ДУИ дека го блокираат законот поради, како што наведува, нивните „едноцифрени рејтинзи“ и страв од изборен пораз.
„Тоа што тие ќе го предложат, ние ќе го прифатиме, само начинот на остварување на правото на глас на дијаспората да се олесни“, соопшти партијата, повторувајќи дека е подготвена да прифати секој компромис доколку во него биде задржано електронското или поштенското гласање за иселениците.
ВМРО-ДПМНЕ оценува дека Левица, СДСМ и ДУИ намерно создаваат политичка блокада, обвинувајќи ги дека со илјадници амандмани и дополнителни барања го одложуваат усвојувањето на законот.
Но, опозицијата нуди сосема поинаква интерпретација.
СДСМ ја обвинува власта дека преку гласањето на дијаспората се обидува да создаде простор за изборни злоупотреби, додека Левица тврди дека ВМРО-ДПМНЕ бара алиби за да избегне вистинска изборна реформа и воведување една изборна единица.
ДУИ, пак, останува на ставот дека одлуките во Државната изборна комисија треба да се носат со консензус, а не со просто мнозинство.
Пад на рејтинзите или политичка стратегија?
Полемиката дополнително ја поттикна последната анкета на „Маркет Вижн“, според која ВМРО-ДПМНЕ и натаму убедливо води, но бележи пад на поддршката од 24 проценти во март на 20,5 проценти во јуни.
Во истиот период, СДСМ бележи умерен раст – од 4,9 на 6,2 проценти.
И довербата во премиерот Христијан Мицкоски, според истата анкета, се намалила од 25,2 на 23,3 проценти.
Токму овие бројки ја отворија дилемата дали инсистирањето на власта дијаспората полесно да гласа има и политичка димензија.
Во анализа објавена во „Независен“, се наведува дека падот на поддршката можеби е една од причините поради кои ВМРО-ДПМНЕ силно инсистира електронското и поштенското гласање да останат дел од реформата, проценувајќи дека иселениците би можеле да ја зацврстат нејзината изборна позиција.
Власта ги отфрла таквите оценки и тврди дека единствената цел е олеснување на уставното право на глас за стотиците илјади македонски државјани кои живеат надвор од земјата.
Последната реформа пред Брисел
Изборниот законик останува последната неисполнета обврска од реформската агенда договорена со Европската унија.
Неуспехот да биде усвоен во предвидениот рок би можел да влијае врз исплатата на средства од европскиот План за раст, но и врз кредибилитетот на земјата во исполнувањето на преземените обврски.
Во меѓувреме, политичките позиции остануваат речиси непроменети.
ВМРО-ДПМНЕ ја повикува опозицијата прво да се договори меѓу себе, по што ветува дека ќе го поддржи договореното решение.
Опозицијата возвраќа дека проблемот не е во недостатокот на предлози, туку во недовербата кон моделот што го предлага власта.
Додека часовникот одбројува до истекот на европскиот рок, спорот околу дијаспората прерасна од техничко изборно прашање во тест за политичката доверба, но и во прва голема битка за позиционирање пред следниот изборен циклус.