Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Соединетите Американски Држави и Иран во понеделник ќе ги обноват преговорите, откако во последен момент го откажа планираниот масовен напад врз ирански цели.
Трамп рече дека одлуката ја донел по барањата за деескалација од Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Катар и, според неговите тврдења, од самиот Иран.
Техеран, сепак, јавно не потврди дека побарал запирање на нападите и не даде сигнал дека ја сменил позицијата околу Ормускиот Теснец, клучната поморска рута за светската трговија со нафта и гас.
„Тие го знаеја обемот на нападот затоа што видоа дека се подготвува. Сега разговараме со нив во форма на преговори. Тие почнуваат утре попладне и ќе видиме што ќе се случи“, изјави Трамп пред новинарите во претседателскиот авион.
Тој рече дека очекува можен договор за Ормускиот Теснец, по што би следувале разговори за иранската нуклеарна програма.
Трамп одби да одговори дали планираниот напад требало да опфати ирански енергетски постројки, но повтори дека американската армија останува целосно подготвена за воена акција доколку преговорите не дадат резултат.
Саудиско посредување
Одлуката за запирање на нападот следуваше по телефонскиот разговор меѓу Трамп и саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман.
Саудиските власти соопштија дека Бин Салман побарал деескалација, стравувајќи дека нападите врз иранската енергетска и критична инфраструктура би можеле да предизвикаат одмазднички удари врз Саудиска Арабија и другите земји од Персискиот Залив.
Иран претходно предупреди дека секоја нова воена акција на САД или Израел, како и помошта од регионалните држави за таквите напади, ќе добие „цврст и пропорционален одговор“.
Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи во изминатите два дена разговараше со претставници на Саудиска Арабија, Пакистан и Турција за безбедносната состојба и можностите за дипломатско решение.
Техеран не попушта за Ормускиот Теснец
Иранското Министерство за надворешни работи соопшти дека постигнатото разбирање со Оман за нова поморска рута не значи автоматско повторно отворање на Ормускиот Теснец.
Портпаролот Есмаил Багаеи рече дека договорот со Оман е неопходен, но недоволен услов за нормализирање на сообраќајот.
Техеран го обвинува Вашингтон дека ги прекршил претходните договори и дека вовел поморска блокада на Иран, наведувајќи дека повторното отворање на теснецот зависи од поширок политички договор.
Пред војната, низ Ормускиот Теснец дневно минуваа околу 20 милиони барели нафта. Сообраќајот во последните недели е драстично намален, а иранската Револуционерна гарда нападна повеќе бродови за кои тврдеше дека се движеле по неодобрени рути.
Во последните 24 часа низ теснецот поминале најмалку пет брода, значително помалку од бројот пред почетокот на конфликтот.
Цената на нафтата падна
Нафтените фјучерси се намалија по најавата дека САД ги запираат нападите и дека преговорите ќе продолжат.
Цената на нафтата „брент“ падна за околу 5,6 проценти, на приближно 83 долари за барел, додека американската сурова нафта се намали за околу 5,5 проценти, на околу 80 долари.
ОПЕК и нејзините сојузници одлучија во септември да го зголемат производството за дополнителни 188.000 барели дневно, во обид да го стабилизираат пазарот погоден од војната, нападите врз енергетската инфраструктура и нарушувањата на поморските рути.
Организацијата предупреди дека нападите врз енергетските објекти можат да предизвикаат долгорочна нестабилност, бидејќи нивната поправка бара време и големи финансиски средства.
Американската армија бара нова стратегија
Американската Централна команда побарала од воените аналитичари да предложат „нови, креативни и неконвенционални начини“ за притисок и казнување на Иран.
Барањето било испратено преку електронска пошта од висок офицер во разузнавачкиот сектор на командата, што укажува дека американската војска ги преиспитува опциите по повеќемесечниот конфликт.
Според американски воени извори, сегашната стратегија на ограничени напади не успеала да го принуди Иран да го отвори теснецот или да ги прифати условите на Вашингтон.
Дополнителен проблем претставува намалувањето на американските резерви на ракети за противвоздушна одбрана, вклучително и пресретнувачите „Патриот“ и ТХААД, кои беа интензивно користени за заштита на американските бази и регионалните сојузници.
Целите на војната се менуваат
Аналитичарите оценуваат дека целите на американската политика кон Иран значително се промениле од почетокот на конфликтот.
Првично се зборуваше за промена на режимот и капитулација на Техеран, додека сега главната цел на Вашингтон е повторно отворање на Ормускиот Теснец.
Иран сака да задржи влијание врз управувањето со теснецот во координација со Оман и бара олеснување на санкциите.
Земјите од Персискиот Залив, во меѓувреме, се соочуваат со намалени испораки на индустриска опрема, апарати и други производи што вообичаено пристигнуваат преку Ормускиот Теснец.
Иако засега нема недостиг од храна, продолжувањето на блокадата и воените напади би можеле дополнително да ги погодат регионалните економии и светските енергетски пазари.