За стан од 60 квадрати во Скопје се потребни 164 просечни плати, Софија е значително подостапна
СКОПЈЕ, 13 септември – За купување стан од 60 квадратни метри во Скопје по просечните огласени цени би биле потребни околу 164 просечни месечни нето-плати, односно речиси 14 години целосна заработка, покажува споредбена анализа на шест балкански главни градови.
Според анализата на BalkanView, високата цена на квадратен метар не е единствениот показател за достапноста на домувањето. Белград и Софија имаат поскапи станови од Скопје, но повисоките плати значително ја намалуваат тежината за локалните купувачи.
Тирана, пак, се издвојува како еден од најтешките пазари во споредбата бидејќи растот на приходите не го следи темпото на цените на недвижностите.
Пресметката е теоретска и претпоставува дека целата просечна нето-плата би се трошела исклучиво за стан, без трошоци за храна, сметки, транспорт, даноци или камати за станбен кредит. Во реални услови, периодот потребен за купување би бил значително подолг.
Скопје: стан од 60 квадрати чини околу 129.000 евра
Просечната огласена цена во Скопје на 30 август достигнала околу 2.153 евра за квадратен метар, според податоците на CenaKvadrat наведени во анализата.
Тоа значи дека стан од 60 квадратни метри би чинел приближно 129.200 евра.
Просечната месечна нето-плата во Северна Македонија во јуни изнесувала 48.381 денар, или околу 786 евра.
Со таква заработка, за станот би биле потребни околу 164 целосни месечни плати – еквивалент на 13,7 години заработка.
Белград е поскап, но платите се повисоки
Белград има највисоки номинални цени меѓу анализираните градови.
Просечните огласени цени се движат меѓу 3.100 и 3.300 евра за квадратен метар, што ја носи вредноста на стан од 60 квадрати на околу 186.000 до 198.000 евра.
Тоа е и до 69.000 евра повеќе од споредлив стан во Скопје.
Но просечната нето-плата во белградскиот регион изнесувала 148.687 динари, значително над просекот во Северна Македонија. Поради тоа, разликата во реалната достапност е помала отколку што сугерира самата цена на недвижноста.
Тирана меѓу најтешките пазари
Во Тирана просечната цена во вториот квартал од 2026 година се проценува на околу 2.116 евра за квадратен метар.
Стан од 60 квадрати би чинел околу 127.000 евра – нешто помалку отколку во Скопје.
Но со проценета просечна нето-плата од околу 708 евра, за таков стан би биле потребни речиси 15 години целосна просечна заработка.
Токму Тирана покажува колку цената по квадратен метар може да даде погрешна слика ако не се спореди со локалните приходи.
Сараево малку подобро од Скопје
Во Сараево референтната цена е околу 2.275 евра за квадратен метар, според официјални податоци за продажби во четири централни општини наведени во анализата.
Стан од 60 квадрати би чинел околу 136.500 евра.
Со просечна нето-плата од околу 872 евра, тоа претставува приближно 13 години целосна заработка – нешто подобар сооднос од Скопје, иако недвижностите во Сараево се поскапи по квадратен метар.
Приштина: поевтини станови, но и пониски плати
Цените во Приштина значително се разликуваат зависно од локацијата. Во периферните населби становите се огласуваат за околу 1.100 до 1.400 евра за квадрат, додека поблиску до центарот цените можат да надминат 2.500 евра.
Анализата користи работна референтна цена од 1.700 евра за квадрат, со што стан од 60 квадрати би чинел околу 102.000 евра.
Со последната наведена официјална просечна нето-плата од 636 евра во 2025 година, тоа одговара на околу 13,4 години целосна заработка.
Софија го покажува парадоксот
Најголемиот контраст доаѓа од Софија.
Таму медијалната огласена цена била околу 2.585 евра за квадратен метар, што значи околу 155.100 евра за стан од 60 квадрати – приближно 26.000 евра повеќе од Скопје.
Но просечната бруто-плата во Софија достигнала околу 1.943 евра месечно во вториот квартал. Со проценета нето-заработка од околу 1.500 евра, станот би претставувал приближно осум до девет години целосни просечни приходи.
Така, стан што номинално е многу поскап во Софија може да биде значително подостапен за локалниот работник отколку поевтин стан за работник во Скопје или Тирана.
Споредбата покажува дека станбената криза на Балканот не се сведува само на растот на цената на квадратот. Клучен е јазот меѓу цените на недвижностите и куповната моќ.
Ако едно домаќинство во Северна Македонија реално може да одвои само една третина од една просечна плата за стан, теоретските 13,7 години би се приближиле до четири децении – и тоа пред да се пресметаат каматите и другите трошоци за сопственост.
Овој текст е подготвен во рамките на проектот „Зајакнување на етичката употреба на генеративни алатки за вештачка интелигенција и медиумското покривање на вештачката интелигенција преку образованието по новинарство во Северна Македонија“, финансиран од Меѓународната програма за развој на комуникациите (IPDC) на УНЕСКО. Изразените ставови и мислења се исклучиво на авторот/авторите и не мора да ги одразуваат ставовите на УНЕСКО како донатор. При изработка на овој текст се користени помошни ВИ-системи.