Повеќе од 100 академици поврзани со британски универзитети можеби несвесно придонеле за истражувачки проекти што, според британската безбедносна служба МИ5, директно ги подобрувале техничките способности на кинеските разузнавачки структури.
Во невообичаено јавно предупредување, МИ5 соопшти дека организацијата China General Technology Research Institute, позната и како China Academy of General Technology, има „многу силни врски“ со кинеското Министерство за државна безбедност.
Според службата, главната цел на организацијата била да финансира академски истражувања што можат да ја подобрат техничката способност на кинеските разузнавачки служби.
„Повеќе од 100 академици поврзани со Обединетото Кралство придонеле за проекти финансирани од Министерството за државна безбедност преку CGTRI“, предупреди МИ5.
Службата додаде дека дел од истражувачите можеби воопшто не знаеле кој навистина стои зад финансирањето.
Вештачка интелигенција, сајбер-безбедност и тајни комуникации
Британските академици, според МИ5, работеле на теми како вештачка интелигенција, сајбер-безбедност, прикриени комуникациски системи и стеганографија – техника со која тајни пораки или датотеки се сокриваат во навидум обични пораки, слики или други дигитални објекти.
„Оваа активност ја поддржува шпионажата на Министерството за државна безбедност и претставува закана за националната безбедност на Обединетото Кралство“, соопшти МИ5.
Службата им препорача на британските универзитети веднаш да ги преиспитаат сите тековни или планирани соработки со CGTRI.
Академиците може да се соочат и со кривична одговорност
Предупредувањето има и правна тежина.
МИ5 посочи дека британскиот Закон за национална безбедност од 2023 година воведува кривично дело за помагање на странска разузнавачка служба, кога лицето знаело или разумно требало да знае што прави.
Тоа значи дека понатамошната соработка по јавното предупредување би можела да отвори и прашање за кривична одговорност.
Британскиот министер за безбедност Ден Џарвис рече дека случајот покажува како кинеските разузнавачки структури се обидуваат прикриено да ја искористат експертизата на британските научници.
Тој соопшти дека им пишал на сите универзитетски ректори и побарал прекин на односите со организацијата.
Пекинг ги отфрла обвинувањата
Кинеската амбасада во Лондон ги отфрли тврдењата на МИ5 како „измислени и целосно фабрикувани“.
Според амбасадата, соработката меѓу британските и кинеските универзитети е доброволна, законска и заемно корисна.
„Ги повикуваме британските разузнавачки власти да престанат да шират невистини и да ја поткопуваат образовната размена и научната соработка меѓу Кина и Обединетото Кралство“, соопшти амбасадата.
Универзитетите под притисок
Universities UK, организација што претставува повеќе од 140 британски високообразовни институции, соопшти дека го разгледува предупредувањето.
Нејзината извршна директорка Вивиен Стерн рече дека универзитетите сериозно ги сфаќаат обврските поврзани со националната безбедност и безбедноста на истражувањата.
Таа додаде дека секторот во последните години инвестирал во проверки, процена на ризици и процедури за заштита на чувствителни истражувања.
Академијата станува ново поле на разузнавачка борба
Предупредувањето на МИ5 доаѓа неколку месеци откако британските и партнерските служби од САД, Канада, Австралија и Нов Зеланд предупредија дека кинеските воени разузнавачки структури користат професионални мрежи и онлајн платформи за регрутирање и собирање информации.
Новиот случај оди чекор понатаму, бидејќи покажува дека научното финансирање и меѓународната академска соработка можат да станат канал за пристап до чувствителни технологии и знаење.