Србија влегува во парламентарните избори на 25 октомври со тесна трка меѓу листата предводена од СНС и Студентската листа, додека белградскиот професор Иван Виденовиќ предупредува дека земјата може да влезе во период на продолжена политичка нестабилност без оглед на исходот.
Најновиот агрегат на PolitPro од 22 октомври ја става СНС на 45 отсто, а Студентската листа на 42,5 отсто. Последната анкета на Ipsos, спроведена од 20 до 22 октомври на 3.624 испитаници и нарачана од листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“, дава 47,4 отсто за таа листа и 40 отсто за Студентската листа. Претходна анкета на NSPM од почетокот на октомври, пак, ја ставаше Студентската листа пред СНС – 44,4 наспроти 42,7 отсто.
Виденовиќ, во интервју за Bosnainfo, оценува дека доколку не дојде до промена на власта, тоа ќе биде проследено со остри спорови околу регуларноста на изборите, а ако дојде до промена, не очекува мирна и едноставна транзиција.
Спор и околу избирачкиот список
Виденовиќ во интервјуто наведува и сомнежи за избирачкиот список и за бројот на новоиздадени лични документи.
Републичката изборна комисија официјално утврди дека на 9 октомври во Србија имало 6.450.523 запишани избирачи и ист број гласачки ливчиња за изборите на 25 октомври. Гласањето ќе се одвива на 8.392 избирачки места, од кои 93 во странство.
Виденовиќ тврди дека од мај до октомври биле издадени 236.000 нови лични карти на полнолетни лица и дека повеќе од половина милион луѓе во избирачкиот список немаат внесена адреса. Овие две тврдења во текстот на Bosnainfo се наведени како негови изјави и бараат посебна потврда од надлежните институции.
„Не очекувам мирна примопредавање“
Виденовиќ вели дека доколку дојде до промена на власта, очекува продолжен период на политички конфликти, притисоци и обиди за влијание врз пратениците.
Тој смета дека оставката на Александар Вучиќ од претседателската функција не значи и крај на неговото политичко влијание и дека изборите ќе покажат колкава поддршка навистина има блокот што тој го предводи.
Reuters во пресрет на изборите ја опиша Студентската листа како најсериозен политички предизвик за долгогодишното влијание на Вучиќ, при што нејзината поддршка се зголеми по протестите што следуваа по трагедијата во Нови Сад во 2024 година.
Односите со БиХ исто така во фокус
Виденовиќ предупреди дека односите меѓу Србија и Босна и Херцеговина би можеле дополнително да се влошат доколку во Белград не дојде до посуштинска политичка промена.
Тој оцени дека националистичките наративи и натаму имаат силно влијание и во Србија и во БиХ и дека евентуалното подобрување на односите би било постепено, а не брзо.
Во интервјуто тој поврзува и политичката стабилизација на регионот со напредокот кон Европската Унија, оценувајќи дека посилна европска интеграција може да создаде дополнителен притисок за институционални и политички реформи.
Без голем пресврт во односите Србија–Косово и по изборите
Виденовиќ оценува дека ниту по изборите во Србија не треба да се очекуваат суштински промени во политиката кон Косово, бидејќи двете најсилни изборни листи, според него, имаат многу слични позиции по ова прашање.
„Двете најсилни листи се политички близнаци кога станува збор за односите меѓу Србија и Косово“, вели Виденовиќ.
Според него, во пристапот кон Косово нема суштинско отстапување од политичките идеи што ги врзува со периодот на Добрица Ќосиќ, Слободан Милошевиќ и нивните политички наследници по 2000 година.
Виденовиќ смета дека евентуална промена на власта во Белград би можела, барем во почетниот период, да ја намали опасноста од директна воена ескалација со Косово.
Тој исто така очекува реториката на носителите на Студентската листа да биде поблага од онаа на досегашната власт.
Сепак, според него, тоа не значи дека би следела и јасна промена на официјалната политика кон Косово.
Виденовиќ посочува и на внатрешната структура на Студентската листа како дополнителна неизвесност.
Според него, во таа политичка групација нема јасно дефиниран политички лидер, ниту структуриран механизам за носење одлуки и политичка одговорност.
„Тешко е да се предвиди кој би ја презел одговорноста да се занимава со темата Косово, а со тоа и кои би биле следните чекори“, вели Виденовиќ.
Тој оценува дека токму отсуството на јасна хиерархија и одговорност го прави тешко предвидувањето на идната политика на евентуална нова власт кон Приштина.