Владин документ од октомври 2023 година предизвика остар судир меѓу премиерот Христијан Мицкоски и лидерот на СДСМ, Венко Филипче, на денот кога Собранието ја разгледуваше институционалната одговорност за состојбата во „Алта банка“ АД Битола.
Мицкоски го претстави документот како доказ дека претходната влада, предводена од СДСМ и ДУИ, одобрила воспоставување деловни односи со „Алта банка“ од Белград. Филипче потоа на прес-конференција презентираше документи за кои тврдеше дека покажуваат нешто друго: ангажирање на Државното правобранителство за заштита на македонските државни интереси во Србија.
Судирот отвори важна разлика меѓу прашањата што се испреплетуваат во политичката дебата — постапувањето со државни акции во Србија, одобрувањето на преземањето на битолската банка и сегашното барање решение за нејзините клиенти и вработени.
Што тврди Мицкоски
Премиерот на надзорната расправа се повика на извадок од нацрт-записникот од 194. седница на Владата, одржана на 24 октомври 2023 година, кога премиер бил Димитар Ковачевски.
Според неговото излагање, тогашниот министер за финансии Фатмир Бесими побарал Владата да одобри Државното правобранителство да влезе во деловни односи со „Алта банка“ од Србија.
Мицкоски тврдеше дека тогашната влада дала право да се отуѓат државни акции во корист на Давор Мацура. Со тоа ја оспори позицијата на СДСМ дека одговорноста за односите со банката треба да се бара кај актуелната власт.
Тој ја обвини опозицијата за двојни стандарди, прашувајќи зошто денес го проблематизира сопственикот и потеклото на капиталот, ако претходната влада веќе постапувала по прашања поврзани со банката.
Филипче: Станувало збор за заштита на државниот интерес
Филипче, заедно со пратениците од СДСМ и коалицијата, одговори на прес-конференција во Собранието. Го обвини премиерот дека ја извртува содржината на документот и дека со повикувањето на 2023 година ја пренасочува дебатата од одговорноста на актуелната власт.
Според неговото објаснување, тогашната влада не дала согласност Мацура да ги откупи акциите што ги поседувало Министерството за финансии во белградската банка.
Филипче тврдеше дека заклучокот од 24 октомври се однесувал на ангажирање на Државното правобранителство да комуницира со српските институции и да ги заштити интересите на Северна Македонија.
Тој го поврза случајот со стекнувањето на Мацура со над 90 отсто од акциите во белградската „Алта банка“ и со последователниот откуп на преостанатите акции според српските правила.
Ова објаснување се однесува на сопственоста во белградската банка. Тоа треба да се разграничи од постапката за преземање на поранешната Стопанска банка АД Битола, која е во средиштето на актуелната надзорна расправа.
Документот останува предмет на спор
Мицкоски и Филипче изнесоа спротивставени толкувања за значењето на владиниот заклучок од 2023 година.
Без увид во целосниот документ и придружните акти, нивните излагања сами по себе не овозможуваат независен заклучок дали станувало збор за согласност за продажба, овластување за комуникација или друга постапка за заштита на државните акции.
Одделно останува прашањето кои институции ја одобриле подоцнежната сопственичка промена во битолската банка и врз какви проверки била заснована таа согласност.
Крмов праша дали биле насочувани јавни пари
Пратеникот Борислав Крмов од Левица отвори дополнително прашање: дали Владата препорачувала општини, државни институции и јавни претпријатија да депонираат средства во „Алта банка“.
Тој побара одговори за евентуалната изложеност на јавни пари и за одговорноста доколку банката заврши во стечај.
Прашањето беше поставено врз основа на информации на кои се повика Крмов, без во разгледаните извештаи да биде приложена потврда за такво владино насочување.
Мицкоски го отфрли тврдењето, наведувајќи дека никогаш не би се впуштил во такво постапување. Тој порача дека расправата треба да се води врз факти и го обвини Крмов дека со гласини го отежнува решавањето на состојбата.
Премиерот најавува решение, исходот останува отворен
Мицкоски ги отфрли и обвинувањата дека настапувал како посредник во продажбата на банката. Својата сегашна вклученост ја објасни како обид да се заштитат вработените и доверителите и да се најде нов сопственик.
Премиерот изрази уверување дека „Алта банка“ нема да банкротира и дека ќе продолжи да работи по сопственичко решение. Тоа е неговата јавно изнесена процена, додека конечниот исход зависи од спроведувањето на потребните постапки.
За клиентите, политичкиот спор има непосредна практична димензија: пристапот до сопствените средства и продолжувањето на редовните плаќања. За надзорната расправа, клучниот тест е дали спротивставените изјави ќе бидат проследени со целосни документи и проверливи одговори за постапувањето на секоја институција.