Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Федералното истражно биро (ФБИ) ја истражува врската на извршниот директор на „Енвидија“, Џенсен Хуанг, со бизнисменка за која американските разузнавачки служби се сомневаат дека работела за Кина, отворајќи нови прашања за безбедноста на технологиите што се клучни за развојот на вештачката интелигенција.
Трамп во понеделникот изјави дека телефонски разговарал со Хуанг откако во американските медиуми се појавија информации дека шефот на еден од најголемите производители на чипови во светот бил можен предмет на кинеска разузнавачка операција.
Американскиот претседател рече дека директно го прашал Хуанг дали знаел за наводната поврзаност на жената со кинеските служби.
„Го прашав дали знаел дека таа е шпион. Ми рече дека немал никаква претстава и јас навистина му верувам“, изјави Трамп.
Тој потврди дека ФБИ го разгледува случајот, но не прецизираше кога започнала истрагата, што точно опфаќа и дали се проверува евентуално откривање доверливи информации.
Која е жената осомничена за шпионажа?
Според „Њујорк тајмс“, американските разузнавачки претставници веруваат дека Алис Хуанг, позната и како Хуанг Ле, била поврзана со кинеските разузнавачки служби.
Таа била извршна директорка на сингапурската компанија „Мегаспид“, која имала деловни односи со „Енвидија“.
Алис Хуанг не е во роднинска врска со Џенсен Хуанг.
Според пишувањето на весникот, американскиот државен секретар Марко Рубио уште минатата пролет испратил меморандум до високи функционери во Вашингтон, предупредувајќи дека директорот на „Енвидија“ бил во близок однос со жена за која постојат разузнавачки сомневања.
Засега не се објавени докази дека Алис Хуанг добила пристап до доверливи податоци на компанијата или дека на кинеските власти им пренела технолошки тајни.
Кинеското Министерство за надворешни работи категорично ги отфрли тврдењата, оценувајќи ги како неосновани шпекулации насочени кон нарушување на угледот на Кина.
Хуанг призна неверство и се извини на семејството
Извршниот директор на „Енвидија“ признал дека бил неверен на сопругата и се извинил за болката што им ја предизвикал на неа и на нивните деца.
Во изјава во понеделникот, Хуанг нагласил дека останува посветен на заштитата на компанијата и на националната безбедност на Соединетите Американски Држави.
Тој најавил целосна соработка со независната истрага што ја започнал управниот одбор на „Енвидија“.
Компанијата соопшти дека засега нема причина да верува дека биле компромитирани нејзините деловни тајни или американската национална безбедност.
Сепак, управниот одбор ангажирал независни правни советници за да ги испита сите достапни информации.
Акциите паднаа, инвеститорите бараат одговори
Откритијата предизвикаа силна реакција на финансиските пазари.
Акциите на „Енвидија“ во понеделникот паднаа за повеќе од четири проценти, со што пазарната вредност на компанијата се намали за приближно 190 милијарди долари, според Ројтерс.
Во Калифорнија беше поднесена и предложена колективна тужба против компанијата и Хуанг.
Тужителите ги обвинуваат дека ги довеле инвеститорите во заблуда со тоа што не ги откриле неговите врски со жена осомничена за кинеска шпионажа и можните последици за работењето на компанијата.
Во тужбата се наведуваат и сомневања дека жената можеби настојувала да помогне во нелегален трансфер на производи на „Енвидија“ во Кина.
Овие тврдења се дел од судска постапка и засега не се утврдени како факти.
Конгресот бара објаснувања
Неколку комисии на американскиот Конгрес побарале Хуанг следната недела да присуствува на затворен состанок посветен на безбедносните процедури на „Енвидија“ и неговите контакти со Алис Хуанг.
Американските законодавци сакаат да утврдат дали деловните односи и личните контакти на раководството можеле да претставуваат ризик за чувствителни технологии.
Засега не е потврдено дали Хуанг ќе се појави пред комисиите.
Зошто случајот е важен за американската национална безбедност?
„Енвидија“ произведува чипови што се користат во развојот и функционирањето на најнапредните системи за вештачка интелигенција.
Нејзините технологии имаат значење не само за комерцијалните компании, туку и за научните истражувања, обработката на големи количества податоци и развојот на напредни системи што можат да имаат воена примена.
Вашингтон со години воведува ограничувања за извозот на најнапредните американски полупроводници во Кина, поради загриженоста дека тие би можеле да го зајакнат кинескиот воен и разузнавачки капацитет.
Администрацијата на Трамп во јануари дозволи продажба на чиповите H200 на кинески клиенти под определени услови, додека најнапредните производи, вклучително и GB200 Blackwell, остануваат предмет на ограничувања.
Хуанг претходно се спротивставуваше на дел од американските извозни рестрикции, тврдејќи дека е подобро глобалната индустрија за вештачка интелигенција да користи американска технологија.
Случајот затоа добива поширока политичка и безбедносна димензија, во период кога САД и Кина се натпреваруваат за технолошко лидерство.
Трамп: Верувам дека Хуанг ќе биде во ред
И покрај започнатите проверки, Трамп јавно изрази поддршка за директорот на „Енвидија“.
Американскиот претседател го опиша Хуанг како чесен човек и изрази уверување дека ќе ја надмине ситуацијата.
Трамп рече дека разговарал со него и за да провери како се чувствува по објавувањето на информациите.
Американскиот претседател додаде дека очекува кинескиот лидер Си Џинпинг да го отвори прашањето при нивната следна средба.
Засега нема официјална потврда од ФБИ за природата на истрагата, ниту јавни докази дека „Енвидија“ претрпела технолошка или разузнавачка компромитација.
Исходот од корпоративната истрага, евентуалната федерална проверка и постапката пред Конгресот треба да покажат дали случајот останува прашање на лична одговорност или ќе има пошироки последици за американската технолошка безбедност.