Европската комисија започна билатерални преговори со Северна Македонија, Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора и Србија за нивно приклучување кон европскиот систем „Роаминг како дома“, со кој се укинуваат дополнителните трошоци за користење мобилни услуги при патување во земјите опфатени со системот.
Одлуката, објавена на 6 ноември, претставува нов чекор кон интеграција на Западен Балкан во единствениот европски дигитален пазар, со директни придобивки за граѓаните, компаниите и туристите.
Според Европската комисија, по завршувањето на преговорите и усогласувањето на националните законодавства со европските правила, граѓаните на шесте западнобалкански партнери ќе можат да користат мобилни услуги во Европската Унија под услови слични на оние во своите земји.
Истите придобивки ќе важат и за граѓаните на Европската Унија што патуваат во Западен Балкан.
Што ќе значи ова за граѓаните на Македонија?
Со приклучувањето кон европската роаминг-зона, граѓаните на Северна Македонија при патување во Германија, Италија, Австрија, Грција, Бугарија и другите земји опфатени со системот ќе можат да ги користат мобилните услуги без вообичаените дополнителни роаминг-надоместоци.
Тоа ќе значи дека телефонските разговори, СМС-пораките и мобилниот интернет ќе се наплатуваат според домашните тарифни услови, во согласност со правилата за правично користење.
На пример, македонски граѓанин што патува во Германија ќе може да користи мобилен интернет преку домашниот оператор без дополнителна роаминг-тарифа, во рамките на применливите ограничувања.
Истовремено, германски или француски турист што престојува во Северна Македонија ќе може да ги користи услугите на својот оператор според правилата на системот „Роаминг како дома“.
Ова особено би им користело на граѓаните што често патуваат, студентите, деловните луѓе и семејствата што одржуваат редовни контакти со роднини во земјите на Европската Унија.
Преговорите започнаа, но роамингот сè уште не е укинат
Европската комисија нагласува дека започнувањето на преговорите не значи непосредно укинување на роаминг-трошоците.
За новиот режим да стапи во сила, потребно е да се исполнат неколку услови.
Најпрво, Европската комисија треба да ги заврши билатералните преговори со секој од шесте западнобалкански партнери.
Потоа, земјите треба целосно да ги усогласат своите правила со европското законодавство за роаминг, вклучувајќи ги условите за операторите, заштитата на потрошувачите и техничките барања.
Дури по исполнувањето на овие услови, Европската комисија ќе го повика Советот на Европската Унија да донесе одлука за проширување на европската роаминг-зона.
Засега не е објавен временски рок за завршување на процесот.
Тоа значи дека постојните тарифи продолжуваат да важат додека не стапат во сила новите договори.
Европската Унија ги одобри преговорите во јуни
Постапката за проширување на системот започна претходно во текот на 2026 година.
На 25 февруари Европската комисија предложи отворање преговори со шесте западнобалкански партнери.
Во јуни Советот на Европската Унија го одобри започнувањето на преговорите.
Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен ја најави иницијативата и за време на својата посета на Западен Балкан во октомври годинава.
Според соопштението на Комисијата, договорите ќе бидат поврзани со постојните Спогодби за стабилизација и асоцијација, чија цел е зајакнување на економската интеграција и институционалната соработка меѓу регионот и Европската Унија.
Украина и Молдавија веќе се дел од европската роаминг-зона
Европската Унија веќе го прошири системот „Роаминг како дома“ надвор од земјите членки.
Од 1 јануари 2026 година, Украина и Молдавија се вклучени во европската роаминг-зона.
Нивните граѓани можат да користат мобилни разговори, пораки и интернет при патувања во ЕУ по домашни цени, без дополнителни роаминг-надоместоци.
Истите услови важат и за граѓаните на ЕУ што патуваат во Украина и Молдавија.
Покрај 27-те земји членки на Европската Унија, системот ги опфаќа и Исланд, Лихтенштајн и Норвешка.
Со планираното приклучување на Западен Балкан, европската роаминг-зона дополнително би се проширила и би опфатила значителен дел од европскиот континент.
Дали мобилниот интернет ќе биде целосно неограничен?
Иако системот овозможува користење мобилни услуги по домашни цени, тоа не значи дека сите корисници ќе имаат неограничен интернет при патување.
Европското законодавство дозволува операторите да применуваат правила за правично користење, особено кај тарифите со неограничен или многу евтин мобилен интернет.
Операторите можат да утврдат одредена количина мобилни податоци што ќе биде достапна без дополнителни трошоци при роаминг.
Корисниците треба однапред да бидат информирани за овие ограничувања и за евентуалните дополнителни трошоци по нивното надминување.
Правилата предвидуваат и заштита од неочекувани високи сметки, вклучително и известувања за потрошувачката.
Европскиот систем е наменет првенствено за повремени патувања, а не за трајно користење странска мобилна мрежа наместо домашната.
Нов чекор кон интеграцијата на Западен Балкан
Европската комисија го претставува проширувањето на системот како дел од напорите за постепено интегрирање на Западен Балкан во единствениот европски пазар.
Укинувањето на дополнителните роаминг-надоместоци би ги намалило трошоците за прекугранична комуникација и би го олеснило патувањето, работењето и користењето дигитални услуги.
За Северна Македонија, која сè уште не ги започнала суштинските преговори по првиот кластер од пристапниот процес, ваквото интегрирање претставува можност граѓаните да добијат конкретни придобивки од приближувањето кон Европската Унија пред полноправното членство.
Сепак, брзината на спроведувањето ќе зависи од постигнувањето договори, усогласувањето на правилата и конечната одлука на Советот на Европската Унија.
Извор: Европска комисија, соопштение од 6 ноември 2026 година.