Бугарија нема да прифати повторно преговарање за условите што Северна Македонија ги презела во рамките на европскиот компромис од 2022 година, изјави бугарската министерка за надворешни работи Велислава Петрова, отфрлајќи ја можноста уставните измени да стапат во сила дури по приемот на земјата во Европската Унија.
Во одговор на пратеничко прашање во бугарското Народно собрание, Петрова рече дека Софија не учествува во консултации за ревидирање на договорените обврски и дека таквите разговори се неприфатливи за бугарската страна.
„Нема никаква потреба од преговори за повторно договарање, бидејќи таков вид разговори се неприфатливи за нашата земја“, изјави Петрова.
Таа нагласи дека Бугарија не прифаќа ниту уставни измени со одложено дејство, што е едно од решенијата за кои се залага македонската влада.
Изјавата следува по средбата на Петрова со македонскиот министер за надворешни работи Тимчо Муцунски, одржана во четвртокот во Софија, на маргините на меѓународната конференција посветена на Коридорот 8.
Софија бара датум за уставните измени
Според Петрова, европскиот компромис од 2022 година веќе утврдува јасна постапка за напредокот на Северна Македонија кон членството во ЕУ.
„Европскиот консензус предвидува јасен алгоритам, кој е предвидлив и содржи конкретни обврски за македонската страна“, рече бугарската министерка.
Таа посочи дека главното барање на Софија е гарантирање еднакви права за граѓаните што се идентификуваат како Бугари, а првиот чекор е нивното внесување во македонскиот Устав.
Бугарското Министерство за надворешни работи потврди дека Петрова на средбата со Муцунски побарала информации за временската рамка во која Македонија планира да ги исполни обврските од 2022 година.
Според сегашната преговарачка рамка, уставните измени се услов за преминување кон следната фаза од пристапните преговори.
Средбата Муцунски–Петрова без приближување на позициите
Средбата во Софија беше првиот позначаен дипломатски контакт во новиот обид за обновување на политичкиот дијалог меѓу двете земји.
Муцунски изјави дека разговорите треба да продолжат и дека Бугарија има стратешки интерес Северна Македонија да напредува кон Европската Унија.
Од бугарска страна, пак, беше повторен ставот дека поддршката за европската перспектива на Македонија е поврзана со исполнувањето на преземените обврски.
Двете страни се договорија да ја продолжат комуникацијата за прашања од заемен интерес, но не беше објавен договор за промена на условите или за нов механизам за нивно спроведување.
Разликата останува суштинска: македонската влада бара дополнителна предвидливост и гаранции дека по уставните измени нема да следуваат нови билатерални блокади, додека Софија инсистира постојната преговарачка рамка да се спроведе без ревизија.
Историската комисија повторно без резултат
Паралелно со дипломатските разговори, продолжуваат и несогласувањата во Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања.
Бугарскиот копретседател на Комисијата, професор Ангел Димитров, изјави дека на последната средба во септември не бил постигнат напредок.
Следната средба е планирана за почетокот на ноември.
Димитров изрази надеж дека македонските претставници ќе покажат поконструктивен пристап, но истовремено ја критикуваше политиката на владата во Скопје.
Според него, довербата меѓу двете земји може да се обнови само преку исполнување на претходно преземените обврски.
Неговите изјави ја одразуваат бугарската позиција дека историските прашања остануваат дел од процесот на спроведување на Договорот за добрососедство.
Во Бугарија се засилуваат и критиките кон Македонија
Во бугарската јавна дебата се појавија и поостри оценки за политиката на македонската влада.
Професорот Спас Ташев од Бугарската академија на науките, во телевизиско гостување, ја обвини Северна Македонија дека дејствува како „тројански коњ“ на Србија, Русија и Кина.
Тој оцени дека средбата на министрите за надворешни работи не претставува суштински напредок и дека политичкиот дијалог останува блокиран.
Одбивањето на Софија да разговара за промена на условите доаѓа во период кога во Европската Унија се разгледуваат идеи за реформирање на начинот на донесување одлуки во процесот на проширување.
Една од можностите за која се дискутира е одредени меѓуфази од пристапните преговори во иднина да се одобруваат со квалификувано мнозинство, наместо со едногласност.
Таквата промена, доколку биде усвоена, би можела да влијае врз можноста една земја членка самостојно да блокира одредени чекори во преговорите.
Сепак, засега не е донесена одлука со која се менуваат правилата што важат за Северна Македонија.
Дури и евентуална промена на начинот на гласање не би значела автоматско укинување на обврската за уставните измени.
Конечното примање нова членка во ЕУ и натаму бара едногласна согласност на земјите членки.
Со тоа, најновите изјави од Софија покажуваат дека дипломатскиот дијалог може да продолжи, но двете влади остануваат на различни позиции за редоследот на чекорите што треба да го отклучат македонскиот европски процес.