Украина се соочува со проблеми во користењето на сателитската мрежа Старшилд за воени операции и со прекини во предупредувањата за руски балистички напади, што покажува колку Киев и Европа остануваат зависни од американската вселенска и одбранбена технологија, објави Ројтерс.
Украински претставници во средата соопштија дека функционирањето на Старшилд, воената верзија на Старлинк на компанијата СпејсИкс, било прекинувано кога терминалите се движеле со голема брзина.
Проблемите ги отежнале украинските операции со беспилотни летала, вклучително и нападите со дронови и воздушната одбрана.
Одделно, украинскиот претседател Володимир Зеленски рече дека Украина втора ноќ по ред не добила предупредување од партнерите за руски напад со балистички ракети врз Киев.
Причините за двата проблема не беа веднаш утврдени.
Американскиот претседател Доналд Трамп во вторникот рече дека Вашингтон продолжува да споделува разузнавачки информации со Украина. Илон Маск и неговата компанија СпејсИкс не одговориле веднаш на тврдењата од Киев, според Ројтерс.
Проблемите се појавија во период на ново влошување на односите меѓу Вашингтон и Киев, откако Трамп најави олеснување на санкциите за рускиот дизел и повика Зеленски да биде заменет.
Европа нема еквивалент на американскиот систем
Проблемот не е ограничен само на Старлинк.
Украина зависи и од американската вселенска инфраструктура за рано предупредување за балистички ракети.
Американскиот вселенски инфрацрвен систем СБИРС може да ја детектира топлината што се создава при лансирањето ракета и на тој начин да обезбеди рано предупредување.
„Во Европа нема ништо еквивалентно“, изјави за Ројтерс Марк Девор од тинк-тенкот Чатам хаус.
Тоа значи дека дури и ако европските земји сакаат целосно да ја преземат поддршката за Киев, дел од клучните американски способности не можат веднаш да бидат заменети.
Ни УанВеб не е едноставна замена за Старлинк
Европскиот сателитски оператор Еутелсат располага со мрежата УанВеб, а акциите на компанијата нагло пораснаа во средата по информациите за проблемите на Украина со Старшилд.
Но експертите предупредуваат дека УанВеб во сегашната форма не претставува директна замена за Старлинк на бојното поле.
Независниот сателитски консултант Кристијан Фрајхер фон дер Роп изјави дека ограничувањата во капацитетот и перформансите, како и цената, тежината, големината и потрошувачката на енергија на терминалите, ја ограничуваат применливоста на УанВеб на фронтот.
Постои и практичен проблем.
Старлинк и Старшилд користат сопствена технологија, поради што илјадниците постојни украински терминали не можат едноставно да бидат префрлени на УанВеб. Промената на мрежата би барала и замена на терминалите.
Еутелсат соопшти дека продолжува да обезбедува комуникациски услуги во Украина преку своите сателитски мрежи, но одби дополнително да коментира поради чувствителноста на ситуацијата.
„Не можете да зависите само од едно решение“
Богдан Сас, коосновач на украинската компанија за одбранбена технологија Бунтар Аероспејс, рече дека прекинот покажува колку е ризично воените операции да зависат од само еден систем.
Според него, државите мора да развиваат сопствени способности за да не зависат од одлуките на еден надворешен снабдувач.
Прашањето има пошироко значење и за Европа.
Загриженоста поради зависноста од американската одбранбена технологија расте во период кога европските влади се обидуваат да изградат поголеми сопствени одбранбени капацитети, додека Русија се смета за една од главните безбедносни закани за континентот.
Европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус во средата призна дека Европа е „прилично зависна од американските вселенски способности“.
„Одговорот на таа ситуација е да развиеме сопствени способности“, рече Кубилиус.
Европското решение доаѓа, но не наскоро
Европската Унија работи на сопствената сателитска констелација ИРИС², која треба да обезбеди побезбедна и посуверена европска комуникациска инфраструктура.
Но системот е оддалечен со години од целосна оперативна употреба, дури и доколку проектот се реализира според планот.
Германија, исто така, развива сопствена воена сателитска констелација.
Проблемите во Украина затоа отвораат прашање што оди многу подалеку од функционирањето на Старлинк: дали Европа може да изгради поголема одбранбена независност ако не контролира дел од технологијата од која зависи нејзината безбедност.