Германскиот канцелар Фридрих Мерц го повика рускиот претседател Владимир Путин да прифати мировни преговори за Украина со учество на европските земји, во момент кога американската дипломатска иницијатива за ставање крај на војната повторно добива на интензитет.
„Очекувам руската влада и рускиот претседател конечно да се согласат на заеднички разговори“, изјави Мерц пред новинарите во четвртокот, по пристигнувањето на самитот на Европската политичка заедница во Даблин.
Неговиот повик следува откако Украина и Русија во вторникот и средата во Абу Даби ги обновија директните преговори со американско посредство, првпат по неколкумесечна пауза.
Но, додека Вашингтон се обидува да ги приближи позициите на Москва и Киев, европските лидери настојуваат да обезбедат директно учество во процесот што би можел да ја обликува не само иднината на Украина, туку и безбедносната архитектура на целиот континент.
Американските посредници од Москва во Даблин
Американските пратеници Стив Виткоф и Џаред Кушнер во четвртокот се сретнаа со Путин во Москва, во обид да го убедат рускиот претседател дека европските земји треба да добијат место на преговарачката маса во идните мировни разговори.
Кушнер, кој е и зет на американскиот претседател Доналд Трамп, изјави дека тој и Виткоф планираат да се сретнат со украинскиот претседател Володимир Зеленски по нивното пристигнување во Даблин подоцна истиот ден.
Дипломатските активности се одвиваат паралелно со самитот на Европската политичка заедница, на кој се собраа околу 40 европски лидери.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, оцени дека успехот на актуелните дипломатски напори сега зависи од подготвеноста на Москва да се вклучи во процесот.
„Сега зависи од Русите, од тоа дали се подготвени да соработуваат“, рече Руте.
Зеленски: Не се преговара само за Украина
Украинскиот претседател Зеленски предупреди дека разговорите меѓу Соединетите Американски Држави и Русија имаат пошироки последици за европската безбедност.
„Мораме да се погрижиме Европа да стане редовен учесник во овие преговори“, изјави Зеленски пред европските лидери во Даблин.
Според него, една од централните теми на разговорите во Абу Даби биле безбедносните гаранции, прашање што бара особено внимание од европските земји.
„Кога Американците и Русите разговараат за ова, не станува збор само за безбедносни гаранции за Украина. Всушност, повеќе станува збор за некаква нова безбедносна рамка меѓу Европа и Русија“, рече Зеленски.
Украинскиот претседател додаде дека Киев очекува дополнителни детали за предложените безбедносни аранжмани.
Неговата изјава ја отсликува загриженоста дека евентуалниот договор за завршување на војната би можел да опфати прашања што ги надминуваат границите на Украина и директно се однесуваат на идните односи меѓу Русија и Европа.
Кој ќе зборува во име на Европа?
Додека европските лидери се согласуваат дека континентот треба да биде вклучен во мировните преговори, меѓу нив сè уште нема единствен став за тоа кој треба да го претставува.
Мерц смета дека Германија, Франција и Велика Британија треба да продолжат да ја предводат европската дипломатска иницијатива.
Трите земји, познати како групата Е3, досега имаа водечка улога во европските напори за Украина, со повремено учество на претставници од Полска и Италија.
„Не гледам апсолутно никаков проблем тоа да остане така“, изјави германскиот канцелар.
Францускиот претседател Емануел Макрон, исто така, ја нагласи важноста на иницијативите на трите земји.
Сепак, други европски лидери се залагаат за поинаков пристап, со поголема улога на институциите на Европската Унија.
Италијанската премиерка Џорџа Мелони побара прашањето за европското претставување да биде разрешено, а за петок е предвидена дополнителна дискусија меѓу лидерите.
Кошта, Фон дер Лајен или Калас?
Премиерот на Луксембург, Лук Фриден, ја поддржа идејата претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, да ја преземе улогата на европски преговарач.
Високата претставничка на ЕУ за надворешна политика и безбедност, Каја Калас, пак, посочи дека според правилата на Унијата, преговарачките улоги им припаѓаат на Кошта, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и нејзе.
Калас нагласи дека европските лидери можат да донесат и поинаква одлука, но предупреди дека постигнувањето согласност би било тешко.
Дебатата ја открива старата дилема на европската надворешна политика: дали во клучните дипломатски процеси треба да доминираат најмоќните европски држави или заедничките институции на Унијата.
Во случајот со Украина, одговорот на тоа прашање би можел да има последици далеку надвор од самиот мировен процес.
Додека Мерц и Руте ја префрлаат одговорноста за напредокот на Москва, Европа се соочува со сопствен предизвик – да обезбеди единствен глас во преговорите за безбедносниот поредок во кој самата ќе треба да живее.
Извор: Германската новинска агенција ДПА