Европската Унија подготвува забрзан план за завршување на пристапните преговори со Црна Гора, според кој сите преостанати поглавја би можеле да бидат затворени до крајот на 2026 година, додека првата верзија на Договорот за пристапување би била подготвена уште до крајот на септември, објави црногорскиот весник „Побједа“.
Планот, доколку биде реализиран, би ја доближил Црна Гора до последната фаза пред членството во ЕУ и дополнително би ја издвоил како најнапредна земја-кандидат од Западен Балкан.
Според „Побједа“, амбасадори на пет клучни земји-членки на ЕУ одржале итни консултации во Брисел за последните политички и општествени случувања во Црна Гора.
Извори од Европската комисија за весникот изразиле загриженост поради, како што го опишуваат, засиленото хибридно влијание од регионот, првенствено од Србија, кое би можело да го забави или загрози европскиот пат на Подгорица.
„Европскиот пат на Црна Гора мора да биде заштитен од хибридно влијание“, изјавил висок претставник на Европската комисија за „Побједа“, додавајќи дека Подгорица истовремено мора да ги исполни сите преостанати реформски обврски.
Наводите за влијание од Србија и деталите за забрзаниот план засега се базираат на неименувани извори и не се официјално потврдени од Европската комисија.
Фон дер Лајен директно во координацијата
Според информациите на весникот, кабинетот на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, во координација со ирското претседателство со Советот на ЕУ, треба да преземе директна улога во следните чекори.
Процесот би можел дополнително да се интензивира по референдумот во Исланд на 29 август, на кој граѓаните ќе одлучуваат дали земјата повторно да ги отвори пристапните преговори со ЕУ.
Позитивен исход во Исланд, според изворите цитирани од „Побједа“, би можел да создаде дополнителен политички импулс за проширувањето и да го намали отпорот кај дел од земјите-членки кон прием на нови членки.
Договорот за членство веќе се подготвува
Подготовката на Договорот за пристапување на Црна Гора веќе е започната на институционално ниво.
Амбасадорите на земјите-членки во април го одобрија формирањето специјална работна група, а Советот на ЕУ во мај формално воспостави ад хок група задолжена за подготовка на договорот и придружните правни акти.
Во нив треба да бидат утврдени условите за членството на Црна Гора, вклучувајќи евентуални преодни периоди, финансиски обврски, институционални аранжмани и заштитни клаузули.
Според неофицијалниот план, на следната меѓувладина конференција ЕУ–Црна Гора би можеле привремено да бидат затворени уште четири или пет преговарачки поглавја.
Брисел, исто така, сака поголемо европско посредување во решавањето на отворените билатерални прашања меѓу Црна Гора и Хрватска, со цел тие да не станат пречка во завршницата на пристапниот процес.
Доколку сите преостанати поглавја навистина бидат затворени до крајот на годината, фокусот потоа би се префрлил од преговарачкиот процес кон финализирање, потпишување и ратификација на Договорот за пристапување.