Стан од 60 квадратни метри во Скопје по сегашните барани цени чини околу 129.000 евра, сума еднаква на речиси 14 години просечни нето-плати доколку целата заработка се издвојува за купување на станот.
Споредбата со Белград, Сараево, Приштина, Тирана и Софија покажува дека номинално поевтиниот квадрат не значи нужно и подостапен дом. Клучна е разликата меѓу цената на недвижноста и приходите на населението.
Пресметката е теоретска: се претпоставува дека целата нето-плата се издвојува за стан, без храна, сметки, даноци, камати и други трошоци. Во реалноста, на едно домаќинство му се потребни многу повеќе години.
Стан од 60 м² – приближна споредба
| Град | Цена за м² | Стан од 60 м² | Просечна нето-плата | Години плати |
|---|---|---|---|---|
| Приштина* | ~1.700 € | ~102.000 € | ~636 € | ~13,4 |
| Скопје | ~2.153 € | ~129.200 € | ~786 € | ~13,7 |
| Тирана | ~2.116 € | ~127.000 € | ~708 € | ~14,9 |
| Белград | ~3.100–3.300 € | ~186.000–198.000 € | ~1.050–1.270 € | ~13–15 |
| Сараево | ~2.275 € | ~136.500 € | ~872 € | ~13,0 |
| Софија | ~2.585 € | ~155.100 € | ~1.500 €** | ~8,6 |
* За Приштина нема единствен доволно ажуриран официјален градски просек за 2026 година; пазарните извори покажуваат голем распон, од околу 1.100–1.400 евра во дел од периферните населби до над 2.500 евра во близина на центарот. За споредбата е земен репер од околу 1.700 евра.
** За Софија е користена приближна нето-вредност изведена од официјалната просечна бруто-плата во главниот град, па оваа бројка треба да се третира како проценка.
Скопје: околу 129.000 евра за 60 квадрати
Просечната барана цена на стан во Скопје на 30 август достигна околу 2.153 евра за квадратен метар, според пазарните податоци на „ЦенаКвадрат“.
Тоа значи дека стан од 60 квадратни метри би чинел околу 129.200 евра.
Истовремено, просечната нето-плата во Северна Македонија во јуни изнесувала 48.381 денар, или приближно 786 евра, според Државниот завод за статистика.
Ако работникот теоретски ја издвојува целата плата за купување стан, би му биле потребни околу 164 месечни плати или 13,7 години.
Тоа е без ниту едно евро потрошено за храна, струја, греење, превоз, деца или други животни трошоци.
Белград е поскап, но и платите се повисоки
Белград има значително повисока цена по квадрат.
Пазарните податоци покажуваат просечни барани цени од околу 3.100 до 3.300 евра за квадратен метар, што значи дека стан од 60 квадрати чини приближно 186.000 до 198.000 евра.
Но и заработувачката е значително повисока.
Официјалните српски податоци покажуваат дека просечната нето-плата во белградскиот регион во јуни изнесувала 148.687 динари, значително над националниот просек од 120.401 динар.
Затоа разликата во достапноста меѓу Скопје и Белград е многу помала отколку што сугерира самата цена по квадрат.
Сараево: квадратот околу 2.275 евра
Податоците базирани на официјалната евиденција на продажби во Федерацијата БиХ покажуваат дека просечната цена на становите во четирите централни сараевски општини во последните 12 месеци достигнала околу 4.450 конвертибилни марки, или приближно 2.275 евра за квадрат.
Стан од 60 квадратни метри според тој просек би чинел околу 136.500 евра.
Просечната нето-плата во Босна и Херцеговина во јуни изнесувала 1.706 КМ, или околу 872 евра.
Тоа е еквивалент на приближно 13 години целосни просечни плати.
Тирана: цените растеа побрзо од платите
Тирана е уште поинтересен пример.
Просечната цена во вториот квартал од 2026 година се проценува на околу 2.116 евра за квадратен метар.
Тоа поставува стан од 60 квадрати на околу 127.000 евра.
Просечната нето-плата во Албанија се проценува на околу 72.200 леки, или приближно 708 евра месечно.
Со таква заработувачка, за станот би биле потребни речиси 15 години целосни просечни плати.
Тоа ја прави Тирана еден од најтешко достапните пазари во оваа споредба и покрај тоа што номиналната цена на квадратот е многу пониска отколку во Белград или Софија.
Приштина: поевтин квадрат, но и најниски приходи
Во Приштина цените силно зависат од населбата.
Во периферните делови може да се најдат цени од околу 1.100 до 1.400 евра за квадрат, додека во близина на центарот тие надминуваат 2.500 евра.
Ако како работен регионален репер се земат околу 1.700 евра за квадрат, стан од 60 квадратни метри би чинел околу 102.000 евра.
Последните официјални податоци на Агенцијата за статистика на Косово покажуваат просечна нето-плата од 636 евра за 2025 година.
Тоа значи околу 13,4 години целосни просечни плати.
За работник во приватниот сектор, каде просекот е понизок, товарот е уште поголем.
Софија покажува зошто не е доволно да се гледа само цената на квадратот
Најинтересниот контраст е Софија.
Медијаната на понудените цени кон крајот на август изнесува околу 2.585 евра за квадратен метар.
Стан од 60 квадрати затоа би чинел околу 155.100 евра – околу 26.000 евра повеќе отколку во Скопје.
Но просечната бруто-плата во Софија во вториот квартал достигнала 1.943 евра, според бугарскиот Национален статистички институт.
По приближно сведување на нето-вредност, купувањето на стан од 60 квадрати одговара на околу осум до девет години просечни плати.
Така, иако станот во Софија е номинално поскап, тој е значително подостапен во однос на локалните приходи отколку стан во Скопје или Тирана.
Квадратот не ја кажува целата приказна
Споредбата покажува зошто ранг-листите што ги споредуваат само цените на квадратен метар можат да дадат погрешна слика за животниот стандард.
Стан од 2.100 евра за квадрат не е подеднакво достапен за работник што заработува 700 или 800 евра и за работник со приход од 1.500 евра.
Во Скопје проблемот дополнително добива на тежина поради брзиот раст на цените на недвижностите.
За стан од 60 квадратни метри по сегашната просечна барана цена се потребни околу 164 просечни македонски нето-плати.
И тоа е најоптимистичката математичка верзија – без трошоци за живот и без камата на станбен кредит.
Ако едно домаќинство реално може да издвојува само третина од една просечна плата за купување недвижност, математиката драматично се менува: теоретските 14 години лесно се претвораат во неколку децении.