Уставниот суд одлучи да не поведе постапка за делови од Изборниот законик со кои се распределуваат буџетските пари и медиумскиот простор за платено политичко рекламирање, отфрлајќи ги иницијативите на Левица и Демократи кои тврдеа дека системот ги фаворизира најголемите партии.
Одлуката беше донесена со пет гласа „за“ и три „против“, а претседателот на Уставниот суд Дарко Костадиновски остана во малцинство.
Спорот се однесува на членови од Изборниот законик што ја регулираат распределбата на државно финансираниот медиумски простор за време на изборните кампањи.
Левица тврдеше дека системот создава дискриминаторски пристап до медиумите и јавните пари и дека во практиката најголемите политички субјекти добиваат привилегирана позиција.
Судот: За ова веќе сме одлучувале
Мнозинството уставни судии оцени дека нема основа повторно да се отвора прашањето.
Клучниот аргумент е дека Уставниот суд веќе се произнел за суштински истите законски одредби пред три години.
Судот тогаш разгледувал иницијатива поднесена од Павле Трајанов.
Мнозинството сега се повикало на принципот дека за истата правна работа веќе било одлучено.
Но токму околу ова прашање се појави поделба меѓу уставните судии.
Претседателот на Уставниот суд против одлуката
Претседателот на Судот Дарко Костадиновски бил меѓу тројцата судии кои не го поддржале мнозинскиот став.
Според неговото издвоено гледиште, ваквите правила може да создадат нефер услови во изборниот натпревар и да го засегнат легитимитетот на изборниот резултат.
Тоа ја отвора суштинската дилема зад предметот: дали државата смее преку начинот на распределување на буџетските средства за рекламирање да создава значително различни можности за политичките конкуренти да стигнат до гласачите.
Левица: Ситуацијата денес не е иста како во 2023 година
Левица реагираше дека со одлуката Уставниот суд ја „аминува политичката цензура“.
Тоа е политичка оценка на партијата, а не заклучок на Судот.
Но Левица изнесува и правен аргумент зошто смета дека претходната одлука не треба автоматски да важи и за сегашниот предмет.
Партијата тврди дека фактичката состојба во 2025 година била различна од онаа во 2023 година.
На локалните избори во 2025 година, според Левица, таа била парламентарна партија со сопствена пратеничка група, но останала без пристап до платеното политичко рекламирање финансирано од државниот буџет.
Партијата затоа смета дека пред Уставниот суд не стоело само старото правно прашање, туку и нова практична последица од примената на законот.
Спорот е за пари, но и за политичка видливост
Официјалниот предмет на Уставниот суд покажува дека спорот е поширок од прашањето колку пари добива одредена партија.
Во иницијативата се тврди дека медиумскиот простор директно влијае врз видливоста на политичките учесници и дека законската рамка треба да обезбеди еднаков третман.
Подносителите оспоруваат модел во кој најголемиот дел од расположливиот простор и средствата оди кај најголемите партии, додека помалите политички субјекти добиваат значително помал удел или, зависно од нивниот статус, можат да останат надвор од распределбата.
Токму затоа предметот допира до две одделни прашања: правото на државно финансирање на изборната кампања и еднаквоста на политичките субјекти во пристапот до гласачите.
Нов Изборен законик на маса
Одлуката доаѓа во момент кога повторно се отвора прашањето за менување на изборните правила.
Министерот за правда најави разговори со политичките партии, пратеничките групи и пратениците за измени на Изборниот законик.
Меѓу прашањата што треба да бидат регулирани се и правилата за платеното политичко рекламирање, како и контролата на можните злоупотреби на државните ресурси во изборниот процес.
Со денешната одлука Уставниот суд не ги укина постојните правила.
Политичката битка околу тоа како треба да се распределуваат државните пари за изборно рекламирање, затоа, се префрла назад во Собранието.