Двајца кинески државјани се осудени на по две и пол години затвор во Соединетите Американски Држави откако признале дека дејствувале како агенти на кинеска разузнавачка служба и се обидувале да регрутираат американски воен персонал за собирање чувствителни информации, соопшти американското Министерство за правда.
Лирен „Рајан“ Лаи (40) и Јуанце Чен (39), покрај затворските казни од по 30 месеци, добиле и по три години надзор по издржувањето на казната.
Според судските документи, двајцата започнале да дејствуваат во интерес на кинеското Министерство за државна безбедност најдоцна во мај 2021 година.
Американските власти тврдат дека нивната активност вклучувала организирање тајни парични трансфери, прибирање податоци за припадници на вооружените сили и фотографирање воени објекти.
Пари оставани на тајни локации
Еден од начините на дејствување бил организирањето исплати преку таканаречениот метод „dead drop“, односно оставање готовина на однапред договорено место, без непосредна средба меѓу лицето што ги предава и лицето што ги презема парите.
Според Министерството за правда, во мај 2022 година Лаи и Чен организирале исплата од 10.000 долари, испратени од Кина, преку лица во САД кои требало да ја остават готовината на определена локација.
Подоцна организирале уште една слична исплата од 20.000 долари.
На тој начин, според американските власти, двајцата посредувале во тајни исплати од најмалку 30.000 долари.
Министерството не соопшти колку такви операции биле извршени вкупно, ниту колку лица биле успешно регрутирани.
Припадници на морнарицата како разузнавачки цели
Покрај паричните трансфери, двајцата прибирале фотографии од објект на американската морнарица, како и фотографии и информации за воени регрути и активни морнари.
Чен собирал лични податоци за вработен во американската морнарица и водел детални биографски информации за воени лица што биле потенцијални цели за регрутирање.
Според судските документи, Лаи пристигнал во САД со туристичка виза, додека Чен имал статус на постојан жител.
Лаи го вклучил Чен во операцијата и првично посредувал меѓу него и кинеските разузнавачки офицери.
Подоцна, Чен започнал директно да добива инструкции од својот разузнавачки контакт.
Министерството за правда: Долготрајна операција
Помошникот на американскиот државен обвинител за национална безбедност, Џон Ајзенберг, оцени дека случајот открива долготрајна и обемна операција насочена кон американската национална безбедност.
Според него, двајцата дејствувале со цел да ги поддржат кинеските разузнавачки операции и регрутирањето извори во САД.
Лаи и Чен ја признале вината за заговор за дејствување како агенти на странска влада без претходно известување на американскиот јавен обвинител, како и за самото дејствување во такво својство.
Двајцата беа уапсени и обвинети во јуни 2025 година.
Објавените информации не утврдуваат дека тие успеале да добијат класифицирани американски воени документи.
Шпионажата останува спорно прашање меѓу Вашингтон и Пекинг
Пресудата доаѓа во период на меѓусебни обвинувања за разузнавачки активности меѓу Соединетите Држави и Кина.
Во август, американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека е свесен за кинеското шпионирање на САД, но додаде дека и американската страна спроведува разузнавачки активности против Кина.
Во јуни Пекинг соопшти дека уапсил американски државјанин осомничен за шпионажа, дополнително нагласувајќи ги разузнавачките тензии меѓу двете држави.
Кинеските власти не се цитирани со непосредна реакција на пресудите против Лаи и Чен во информациите што ги објави американското Министерство за правда.
Случајот покажува дека американските контраразузнавачки истраги се насочени не само кон обиди за прибирање воени информации, туку и кон финансиските канали и контактите што можат да се користат за регрутирање разузнавачки извори.