Северна Македонија постигнала напредок во спроведувањето на реформите и добила подобри оценки од Европската комисија во споредба со 2025 година, изјави премиерот Христијан Мицкоски во четвртокот, по врачувањето на годишниот извештај за земјата од страна на евроамбасадорот Михалис Рокас.
На заедничката прес-конференција со Рокас, Мицкоски рече дека извештајот потврдува подобрување во дигиталната трансформација, образованието, истражувањето и дел од правосудните реформи, но дека процесот на евроинтеграција и понатаму е ограничен поради нерешените политички прашања.
„Европската Унија останува стратешка определба на Северна Македонија, но процесот на проширување мора да се темели на исполнување на критериумите и постигнатите резултати, а не на билатерални спорови“, изјави Мицкоски.
Според премиерот, во годинешниот извештај нема ниту една оценка за назадување, а нивото на подготвеност за членство е подобрено во две поглавја – дигиталната трансформација и медиумите, како и образованието и културата.
„Минатата година такво подобрување беше забележано во едно поглавје“, рече тој.
Европската комисија ги поздравува реформите, но бара уставни измени
Европската комисија во извештајот објавен на 4 ноември наведува дека Северна Македонија постигнала значителен напредок во спроведувањето на Реформската агенда и е меѓу земјите со најдобри резултати во рамки на Инструментот за реформи и раст за Западен Балкан.
Истовремено, Брисел нагласува дека земјата сè уште не ги усвоила договорените уставни измени, неопходни за понатамошно отворање на пристапните преговори.
Комисијата бара и дополнителни напори за зајакнување на владеењето на правото, како и исполнување на преостанатите услови за отворање на првиот преговарачки кластер.
Мицкоски, сепак, повтори дека владината позиција за уставните измени останува непроменета.
„Ние немаме недостиг од реформи, туку преостанати политички услови“, изјави премиерот.
Тој оцени дека билатералниот спор со Бугарија бил вклучен во преговарачката рамка со согласност на претходната влада, што, според него, претставува пречка за напредувањето на евроинтегративниот процес.
Одобрени 142,1 милиони евра, економскиот раст според премиерот е ревидиран нагоре
Мицкоски соопшти дека до јуни 2026 година Европската комисија ослободила 142,1 милиони евра во рамки на спроведувањето на Реформската агенда.
Според него, извештајот го потврдува економскиот раст од 3,5 отсто во 2025 година, додека стапката на невработеност се намалила од 12,5 на 11,7 отсто.
Премиерот додаде дека последователните економски процени биле ревидирани нагоре.
„Во 2024 година растот од три проценти се ревидираше на 3,8, а во 2025 година од 3,5 на 3,8 проценти“, рече Мицкоски, посочувајќи и на процените на Меѓународниот монетарен фонд и Светската банка.
Тој оцени дека економските показатели ја потврдуваат стабилноста на домашната економија и ефектите од владините политики.
Над 300 електронски услуги и 44 институции со нов систем за архивирање
Меѓу областите во кои Европската комисија забележала подобрување, Мицкоски ја истакна дигиталната трансформација на јавната администрација.
Според податоците што ги презентираше, до јуни годинава 44 државни институции го користеле новиот систем за електронско архивирање и управување со документи.
Националниот портал за електронски услуги до крајот на август опфаќал 338 услуги, вклучително и делумно достапните, а бројот на корисници бил двојно зголемен во споредба со претходната година.
Премиерот ги посочи и оценките за напредок во науката и истражувањето, како и целосната усогласеност на надворешната и безбедносната политика на земјата со политиката на Европската Унија.
Во образованието, како значаен резултат ја истакна новата стратегија за периодот 2026–2032 година.
Според него, воспоставени се осум регионални центри за стручно образование, од кои три веќе функционираат.
Ограничен напредок во правосудството, корупцијата останува сериозен проблем
Говорејќи за правосудните реформи, Мицкоски истакна дека новиот Закон за Судскиот совет во голема мера ги опфаќа препораките на Венецијанската комисија.
Тој посочи дека во поглавјето 23, кое се однесува на правосудството и основните права, оценката е подобрена од отсуство на напредок во 2025 година на ограничен напредок во 2026 година.
„Тоа е поместување што треба да продолжи и да се потврди со резултати во пракса“, рече премиерот.
Сепак, извештајот на Европската комисија посочува дека корупцијата и понатаму е широко распространета и претставува сериозна загриженост, а во нејзиното спречување и сузбивање не е забележан напредок.
Брисел укажува и на проблемите со судската независност, недоволните ресурси и одолжувањето на постапките за корупција на високо ниво.
Мицкоски рече дека Владата ги прифаќа забелешките и дека институциите мора да покажат конкретни резултати.
„Од судските и обвинителските органи се очекуваат конкретни резултати, професионалност и доследно спроведување на законите“, изјави тој.
Рокас: Македонија е сигурен партнер на Европската Унија
Амбасадорот на Европската Унија, Михалис Рокас, оцени дека Северна Македонија покажува напредок во повеќе области и останува сигурен партнер на Унијата.
„Македонија покажува дека е сигурен партнер на Европската Унија, кој ги споделува нејзините стратешки приоритети“, изјави Рокас.
Тој ја истакна усогласеноста на земјата со европското законодавство и напредокот во дигитализацијата, образованието и владеењето на правото.
Сепак, европските институции продолжуваат да инсистираат на исполнување на договорените услови, вклучително и уставните измени, како неопходен чекор за придвижување на пристапните преговори.
Владата останува на досегашната позиција за уставните измени
Мицкоски нагласи дека членството во Европската Унија останува долгорочна стратешка цел на Северна Македонија, поради економските, институционалните и политичките придобивки што ги носи.
Според него, Унијата е најважниот економски партнер на земјата, а членството би значело поголем пристап до европскиот пазар, повеќе инвестиции, подобра инфраструктура и повисоки стандарди.
Премиерот порача дека Владата ќе продолжи со усогласување на законодавството, реформите во јавната администрација и јакнењето на институциите.
„Ние сме подготвени да го преземеме нашиот дел од одговорноста. Да ги зајакнуваме институциите. Да ја подобруваме економијата. Да се бориме против корупцијата. Да ги усогласуваме законите и стандардите со европските“, рече Мицкоски.
Тој побара од Европската Унија поголема предвидливост во процесот на проширување и доследно вреднување на резултатите што ги постигнуваат земјите кандидатки.
И покрај позитивните оценки за дел од реформите, Северна Македонија сè уште не го отворила првиот преговарачки кластер, бидејќи договорените уставни измени остануваат неисполнет услов.