Паневропската комисија за клима и здравје при Светската здравствена организација за Европа објави „Повик за акција“ во Женева, во пресрет на 79. Светско здравствено собрание, предупредувајќи дека климатските промени и загадувањето веќе претставуваат сериозна закана за здравјето и безбедноста во Европа.
Комисијата беше формирана од регионалниот директор на СЗО за Европа, Ханс Анри П. Клуге, а ја предводи поранешната исландска премиерка Катрина Јакобсдотир.
Документот е резултат на едногодишна работа во која учествувале 47 политички лидери, научници, здравствени експерти и претставници на граѓанскиот сектор од европскиот регион на СЗО.
Меѓу 11-те комесари е и Мајлинда Брегу, поранешна генерален секретар на Регионалниот совет за соработка и поранешна министерка за европска интеграција на Албанија.
Во документот се наведува дека Европа се загрева со темпо речиси двојно повисоко од глобалниот просек.
Според податоците изнесени во извештајот, околу 63.000 луѓе во Европа починале во 2024 година поради последици од екстремни горештини.
Студија спроведена во 854 европски градови покажала дека климатските промени биле одговорни за речиси 70 проценти од околу 24.000 смртни случаи поврзани со летните жештини во 2025 година.
Во извештајот се наведува и дека загадувањето на воздухот од фосилни горива предизвикува повеќе од 600.000 предвремени смртни случаи годишно во европскиот регион, односно околу 1.700 дневно.
Комисијата посебно предупредува дека Западен Балкан, Југоисточна Европа и Турција бележат најголем раст на топлотните бранови од сите европски подрегиони.
Бројот на денови со екстремни горештини во овие земји е повеќе од двојно зголемен во споредба со претходните децении.
„Повикот за акција“ содржи четири главни препораки.
Првата препорака бара климатските промени да се третираат како прашање на национална безбедност и да бидат вклучени во агендите на советите за безбедност.
Втората препорака се однесува на трансформација на здравствените системи, со посебен фокус на менталното здравје и психосоцијалната поддршка.
Третата препорака е насочена кон локалните власти и урбаното планирање со цел намалување на здравствените ризици.
Четвртата препорака бара реформи во економските и финансиските системи и буџетирање мерки што ќе го поддржат јавното здравје.
Комисијата предлага и задолжителна обука за здравствените работници за врската меѓу климата и здравјето.
По церемонијата, Мајлинда Брегу изјави дека Западен Балкан не е на периферијата на кризата, туку во нејзиниот центар.
„Нашиот регион треба да биде меѓу првите што ќе дејствуваат“, рече Брегу.
Комисијата ги упати препораките до владите, министрите за здравство, локалните власти и меѓународната заедница.