Европската служба за надворешни работи, Литванија и Канада се повлекоа како официјални поддржувачи на конференцијата #Disinfo2026 во Вилнус, откако американската администрација извршила притисок врз повеќе влади поради панел на кој САД биле разгледувани како можен извор на странско информациско влијание во Европа.
Според „Гардијан“, американскиот Стејт департмент контактирал со повеќе влади околу нивната поддршка за конференцијата, која ја организира независната организација EU DisinfoLab.
Неколку дена пред почетокот на настанот, логата на литванското Министерство за надворешни работи, Европската служба за надворешни работи и Global Affairs Canada биле отстранети од веб-страницата и од дел од официјалните материјали.
Спорниот панел: „САД како FIMI закана“
Во фокусот на американските забелешки бил панелот со наслов „USA as a FIMI threat: adapt, acknowledge, push back“.
FIMI е кратенка за „foreign information manipulation and interference“ – странска манипулација и мешање во информацискиот простор.
На панелот се расправало дали Европа треба да развива поголема отпорност на дезинформации и без поддршка од Вашингтон.
Според изворите на „Гардијан“, токму формулацијата на САД како можен „заканувачки актер“ предизвикала реакција од американската администрација.
Вашингтон им се заблагодарил на Литванците
Внатрешни документи на Стејт департментот, на кои се повикува „Гардијан“, покажуваат дека американски претставници ѝ се заблагодариле на Литванија што ги сфатила американските забелешки „сериозно“.
Во документот, според весникот, панелот што ги поставува САД како странска информациска закана бил оценет како „неприфатлив и изненадувачки“.
Литванското Министерство за надворешни работи потоа соопшти дека се повлекува бидејќи делови од програмата не се совпаѓаат со официјалната позиција на владата.
ЕУ се дистанцираше од формулацијата, но не и од финансирањето
Европската служба за надворешни работи исто така ја повлече официјалната поддршка за конференцијата.
Портпарол на ЕУ рече дека дел од дискусиите биле врамени на начин што не е во согласност со официјалните позиции на Унијата.
Сепак, според „Гардијан“, ЕУ продолжува финансиски да ја поддржува конференцијата и покрај повлекувањето на своето лого и официјалното спонзорство.
Во својот последен извештај за странска информациска манипулација, Европската служба ги наведува Русија и Кина како заканувачки актери, но не и САД.
Канада ја намали улогата, Франција остана
Канада исто така ја ревидирала својата улога на конференцијата, наведувајќи дека дел од формулациите не биле во согласност со нејзините позиции.
Канадски претставници сепак продолжиле да учествуваат на настанот.
Франција, пак, не се повлекла.
Француски дипломатски извор изјавил дека Париз нема причина да ја менува поддршката за конференцијата и дека продолжува да ја поддржува европската граѓанска сфера во борбата против дезинформациите.
Нов спор околу слободата на говор
Критичарите на американскиот потег тврдат дека администрацијата на претседателот Доналд Трамп користи дипломатски притисок за да спречи критички дискусии за улогата на САД во европскиот информациски простор.
Поранешната американска функционерка и експертка за дезинформации Нина Јанкович оцени дека Вашингтон се претставува како бранител на слободата на говор, а истовремено користи државна моќ за да влијае врз тоа што може да се дискутира на европска конференција.
Американскиот Стејт департмент, од друга страна, сметал дека панелот ги прикажува САД како странска закана на начин што е неприфатлив.
Трансатлантска пукнатина околу дезинформациите
Случајот покажува дека борбата против дезинформациите сè повеќе станува и политичко прашање меѓу западните сојузници.
Досега европските и американските институции најчесто ги посочуваа Русија и Кина како главни извори на странско информациско влијание.
Фактот дека европска конференција отворила дискусија дали и американски актери можат да имаат таква улога предизвика дипломатска реакција и повлекување на дел од институционалната поддршка.