Плановите за изградба на луксузен туристички комплекс во поранешно заштитено природно подрачје на албанското крајбрежје предизвикаа нови критики од европратеници и еколошки организации, кои ја обвинуваат владата на премиерот Еди Рама дека ги забрзува процедурите за проект поврзан со семејството на американскиот претседател Доналд Трамп.
Според британскиот весник „Гардијан“, проектот, поврзан со компанија на Џаред Кушнер, предвидува изградба на луксузен туристички комплекс во пределот Вјоса-Нарта, кај Зврнец, кој до измените на албанското законодавство уживаше заштитен статус.
Инвестицијата, проценета на околу четири милијарди евра, предвидува изградба на голем број луксузни вили и туристички објекти во крајбрежни области што се сметаат за значајни за биолошката разновидност.
Критичарите тврдат дека законските измени, со кои на таканаречените стратешки инвеститори им се дозволува градба во делови од ова природно подрачје, претставуваат сериозен ризик за животната средина.
Европратеничка: Владата создава фактичка состојба пред членството во ЕУ
Холандската европратеничка Тинеке Стрик, од политичката група на Зелените, ја обвини владата на Рама дека се обидува да ги заврши клучните процедури пред Албанија да стане членка на Европската Унија.
„Владата очигледно има намера да ги финализира процедурите пред да биде правно обврзана да ги применува стандардите на ЕУ“, изјави Стрик за „Гардијан“.
Таа оцени дека албанските власти се обидуваат да создадат фактичка состојба на теренот преку забрзана процена на влијанието врз животната средина.
Според Стрик, доколку процената се спроведе темелно, таа не би можела да ја оправда изградбата во еколошки чувствителната област.
Европратеничката предводеше делегација на Европскиот парламент што во јуни ја посети Албанија за да ги испита околностите околу проектот.
Истиот месец, Европскиот парламент побара укинување на законските измени со кои се овозможува изградба во заштитени подрачја, предупредувајќи дека тие ги загрозуваат еколошките стандарди што се услов за членство во Унијата.
До 10.000 вили во близина на едно од најважните природни подрачја
Според „Гардијан“, пошироките планови за туристички развој предвидуваат изградба на до 10.000 вили во крајбрежни области во близина на Вјоса-Нарта.
Регионот опфаќа мочуришни живеалишта, песочни дини и шумски површини, поврзани со еден од последните зачувани делтни системи на Медитеранот.
Протестите против проектот започнале уште во мај, кога градежните активности предизвикале реакции поради уништување на делови од старите дини и шумските површини за изградба на пристапни патишта.
Еколошките организации тврдат дека дури и подготвителните активности можат да нанесат трајна штета врз природните живеалишта.
Александар Трајче, претставник на албанската организација за заштита на природата ППНЕА, изјави дека сериозна процена на влијанието врз животната средина би траела најмалку две години.
Според него, неопходно е истражување во повеќе сезони за да се утврди влијанието врз различните видови и екосистеми.
Тој потсети дека експерти од Универзитетот во Тирана уште во 2004 година утврдиле дека областа заслужува посебна заштита.
Рама: Проектот ќе ја зајакне економијата, одлуката ќе ја донесе науката
Премиерот Еди Рама ги отфрли обвинувањата дека владата се обидува да ги заобиколи еколошките стандарди.
На туристички форум во Брисел тој изјави дека проектот може значително да ја промени туристичката понуда на Албанија и да придонесе за економскиот развој.
„Ако изградбата продолжи, за тоа нема да се одлучува на улиците, туку врз основа на науката“, рече Рама.
Тој оцени дека современиот туристички развој може да се спроведе на начин што ја истакнува природата и истовремено создава економски придобивки.
Џаред Кушнер на 8 октомври изјави дека целта на проектот е изградба според највисоки архитектонски и еколошки стандарди.
Според него, инвестицијата треба да придонесе подрачјето да стане позелено, со поголема биолошка разновидност и подобра еколошка состојба.
Од еколошки протести до барања за оставка на Рама
Спорот околу туристичкиот комплекс беше еден од почетните поводи за протестното движење познато како „Фламинго револуција“.
Демонстрантите со месеци протестираа со порака дека Албанија не е на продажба.
Студентите што подоцна се приклучија на движењето ги проширија барањата, отворајќи прашања за состојбата на демократијата, животниот стандард и образованието.
Протестите во Тирана прераснаа во насилни судири меѓу дел од демонстрантите и полицијата. Беа пријавени запалени и оштетени јавни институции, банки и деловни објекти, додека полицијата употреби солзавец и гумени куршуми.
Студентските претставници побараа оставка од Рама, но премиерот ги отфрли барањата.
Стрик смета дека навремената реакција на албанската влада на првичните еколошки протести можела да спречи поширока политичка криза.
„Студентите го изразуваат незадоволството на луѓето што сметаат дека никој не ги слуша“, рече европратеничката.
Европската интеграција под нов притисок
Албанија има амбиција да ги заврши пристапните преговори со Европската Унија до крајот на 2027 година и да стане членка до 2030 година.
Сепак, еколошките стандарди претставуваат дел од обврските што земјата мора да ги исполни во процесот на пристапување.
Стрик предупреди дека забрзаната реализација на инвестицијата би можела да предизвика дополнителни прашања за усогласеноста на Албанија со европското законодавство.
Таа ја обвини владата дека им дава предност на интересите на инвеститорите пред заштитата на природата и интересите на албанските граѓани.
Рама во одговор за „Гардијан“ ги отфрли ваквите тврдења и ја обвини европратеничката дека ги игнорира вистинските насилства на улиците во Тирана.
Тој порача дека наместо да зборува за непостојни еколошки заговори, Стрик треба да ги осуди насилните инциденти.
Спорот ја става албанската влада пред две паралелни прашања: дали големите странски инвестиции можат да се реализираат без загрозување на природните подрачја и дали државата ќе ги исполни стандардите на ЕУ додека настојува да ги забрза пристапните преговори.